PHÂN BỐ ĐẤT NÔNG NGHIỆP HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG
Kinh tế phát triển
Luận án tập trung nghiên cứu về phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình, một vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và ổn định chính trị. Tình trạng phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình quy mô nhỏ, manh mún, phân tán ở Việt Nam nói chung và tại tỉnh Bắc Giang nói riêng đang bộc lộ nhiều hạn chế, được xem là rào cản đối với phát triển nông nghiệp hàng hóa và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Mục tiêu của luận án là đánh giá thực trạng và xu thế phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình tại Bắc Giang, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ, thúc đẩy phân bố đất nông nghiệp hợp lý nhằm tối đa hóa lợi ích xã hội và góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá hiện trạng và biến động. Các mô hình như Đường giới hạn ngẫu nhiên (SFA) được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa hiệu quả và quy mô đất đai, mô hình phân tích nhân tố khám phá (EFA) xác định các yếu tố công bằng, và mô hình Probit để đánh giá nhân tố ảnh hưởng đến các giao dịch trên thị trường đất nông nghiệp. Luận án tiếp cận đa chiều, bao gồm thể chế, thị trường, vùng, chủ thể sử dụng đất và có sự tham gia. Địa bàn khảo sát là ba huyện đại diện của tỉnh Bắc Giang (Việt Yên, Lục Ngạn, Lạng Giang), dựa trên dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2005-2019 và dữ liệu khảo sát năm 2018-2019.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình tại Bắc Giang vẫn chủ yếu là quy mô nhỏ, manh mún (dưới 0,4 ha), thấp hơn mức bình quân chung của cả nước và vùng. Mặc dù đã xuất hiện các hình thức tích tụ, tập trung đất nông nghiệp, nhưng quá trình này diễn ra chậm chạp. Hiệu quả sử dụng đất phụ thuộc vào nhiều yếu tố; quy mô nhỏ và manh mún chưa phải là hạn chế rõ ràng, thậm chí các hộ quy mô nhỏ có thể đạt hiệu quả sản xuất cao hơn, nhưng tập trung đất nông nghiệp có xu hướng làm tăng hiệu quả kinh tế. Luận án cũng chỉ ra sự bất công bằng trong phân bố đất đai giữa các thế hệ và nhóm hộ, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của tính minh bạch, công khai trong giao dịch đất đai. Mối quan hệ giữa công bằng và hiệu quả thường mâu thuẫn tùy theo loại hình và quy mô đất đai. Các yếu tố chính sách, kinh tế-kỹ thuật và tâm lý-xã hội đều có ảnh hưởng đáng kể đến phân bố đất nông nghiệp.
Trên cơ sở các phát hiện, luận án đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phân bố hợp lý đất nông nghiệp, bao gồm: phát triển thị trường quyền sử dụng đất minh bạch, hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ, khuyến khích liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản hàng hóa lớn, và thúc đẩy tích tụ, tập trung đất nông nghiệp có chọn lọc ở một số vùng.
1.2.1. Mục tiêu chung
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
1.3.2.1. Về nội dung nghiên cứu
1.3.2.2. Về thời gian
1.3.2.3. Về không gian
2.1.1. Các quan điểm, khái niệm về phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
2.1.1.1. Khái niệm về phân bố
2.1.1.2. Phân bố đất nông nghiệp
2.1.1.3. Phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
2.1.2. Đặc điểm của phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
2.1.3. Vai trò của phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
2.1.4. Nội dung nghiên cứu về phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
2.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
4.1.1. Hiện trạng, biến động phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
4.1.1.1. Hiện trạng, biến động phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình theo vùng
4.1.1.2. Hiện trạng, biến động phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình theo loại hình sử dụng đất
4.1.1.3. Hiện trạng, biến động phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình tỉnh Bắc Giang theo ngành nghề
4.1.1.4. Kết quả phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
4.1.2. Đánh giá phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
4.1.2.1. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp hộ gia đình
4.1.2.2. Đánh giá công bằng trong phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
4.1.2.3. Mối quan hệ giữa công bằng và hiệu quả trong phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
4.2.1. Nhóm các yếu tố chính sách, thể chế
4.2.1.1. Chính sách giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình
4.2.1.2. Chính sách hỗ trợ sản xuất trong chương trình xóa đói giảm nghèo
4.2.1.3. Chính sách công nghiệp và đô thị hóa
4.2.1.4. Chính sách khuyến khích tích tụ, tập trung đất nông nghiệp (dồn điền đổi thửa, xây dựng cánh đồng mẫu lớn, tăng mức hạn điền)
4.2.1.5. Chính sách tái cơ cấu ngành nông nghiệp
4.2.1.6. Chính sách liên kết, hợp tác trong nông nghiệp
4.2.1.7. Đánh giá chung
4.2.2. Nhóm các yếu kinh tế, kỹ thuật
4.2.2.1. Sự phát triển của thị trường chuyển nhượng quyền sử dụng đất (thị trường đất đai)
4.2.2.2. Thị trường nông sản (cầu, cung nông sản trong nước, quốc tế)
4.2.2.3. Gia tăng của thu nhập ngoài nông nghiệp và dịch chuyển lao động ra khỏi khu vực nông nghiệp
4.2.2.4. Sự phát triển của KH&CN trong nông nghiệp
4.2.3. Các yếu tố tâm lý, xã hội
4.3.1. Căn cứ đề xuất giải pháp
4.3.1.1. Định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp của tỉnh Bắc Giang
4.3.1.2. Định hướng về phát triển kinh tế -xã hội của tỉnh Bắc Giang
4.3.1.3. Căn cứ vào thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến phân bố đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
4.3.2. Các dự báo về chiều hướng phân bố đất nông nghiệp hộ gia đình
4.3.3. Giải pháp hỗ trợ, thúc đẩy phân bố hợp lý đất nông nghiệp hộ gia đình trên địa bàn tỉnh
4.3.3.1. Thúc đẩy sự phát triển thị trường đất nông nghiệp đảm bảo các thông tin giao dịch được thực hiện minh bạch, công khai và hợp pháp
4.3.3.2. Lựa chọn, hỗ trợ ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ phù hợp nghiệp
4.3.3.3. Liên kết, hợp tác sản xuất và tiêu thụ nông sản để phát triển sản xuất hàng hóa lớn
4.3.3.4. Khuyến khích tích tụ, tập trung đất nông nghiệp ở một số vùng