NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÂN VÙNG CHẤT LƯỢNG NƯỚC SÔNG THEO MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG - ỨNG DỤNG CHO SÔNG NHUỆ - SÔNG ĐÁY
Quản lý tài nguyên và môi trường
Luận án "Nghiên cứu xây dựng cơ sở khoa học về phân vùng chất lượng nước sông theo mục đích sử dụng - Ứng dụng cho sông Nhuệ - sông Đáy" được thực hiện bởi Cái Anh Tú vào năm 2020, thuộc ngành Quản lý tài nguyên và môi trường. Đề tài xuất phát từ thực tiễn việc phân vùng chất lượng nước sông theo mục đích sử dụng (PVCLNS theo MĐSD) tại Việt Nam hiện nay vẫn chưa được thực hiện đồng bộ, hệ thống theo quy trình chuẩn xác, gây khó khăn cho hoạt động quản lý tài nguyên nước.
Mục tiêu chính của luận án là xác định và làm rõ cơ sở khoa học thực hiện PVCLNS theo MĐSD, đề xuất các tiêu chí, quy trình, nội dung thực hiện PVCLNS theo MĐSD, đồng thời nghiên cứu ứng dụng quy trình này cho lưu vực sông Nhuệ - sông Đáy. Để đạt được mục tiêu, luận án đã tổng quan các nghiên cứu liên quan, xây dựng cơ sở khoa học PVCLNS theo MĐSD và ứng dụng, hiệu chỉnh vào thực tiễn.
Các phương pháp nghiên cứu chính bao gồm thu thập, phân tích, tổng hợp và kế thừa tài liệu; khảo sát thực địa, lấy mẫu và phân tích mẫu nước trong phòng thí nghiệm; áp dụng các công cụ chỉ số đánh giá chất lượng nước như WQI, WQIaq, WQIhi, DRo; phương pháp tính toán nhu cầu sử dụng nước, ước tính lượng và tải lượng ô nhiễm; phương pháp chuyên gia và kỹ thuật Delphi; và phương pháp mô hình hóa (WASP) để tính toán khả năng tự làm sạch của sông.
Luận án đã đề xuất một bộ 9 tiêu chí phân vùng thuộc 3 nhóm (đặc điểm tự nhiên, xã hội và môi trường) và quy trình thực hiện PVCLNS theo MĐSD gồm 12 bước. Kết quả ứng dụng cho sông Nhuệ đã xác định được 4 tiểu vùng (3 tiểu vùng "bảo tồn, bảo vệ" và 1 tiểu vùng "phát triển theo mức độ cho phép/hạn chế phát triển" thuộc nhóm nước xấu). Đối với sông Đáy, luận án xác định 7 tiểu vùng (3 tiểu vùng "ưu tiên phát triển theo hướng thân thiện môi trường" thuộc nhóm nước tốt, 1 tiểu vùng "bảo tồn, bảo vệ" do nhiễm mặn, 2 tiểu vùng "phục hồi" và 1 tiểu vùng "phát triển theo mức độ cho phép/hạn chế phát triển" thuộc nhóm nước xấu). Các kết quả này được đánh giá là phù hợp với hiện trạng và quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của các tỉnh trong lưu vực, đồng thời luận án cũng đưa ra các hiệu chỉnh cho cơ sở khoa học, bộ tiêu chí và quy trình sau khi ứng dụng.