NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG MẮC LAO PHỔI VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP NÂNG CAO NĂNG LỰC PHÒNG CHỐNG LAO CỦA Y TẾ CƠ SỞ TỈNH LAI CHÂU GIAI ĐOẠN 2012 - 2014
Y học
Luận án "Nghiên cứu thực trạng mắc lao phổi và hiệu quả can thiệp nâng cao năng lực phòng chống lao của y tế cơ sở tỉnh Lai Châu giai đoạn 2012 - 2014" là một công trình nghiên cứu Tiến sĩ Y học, hoàn thành tại Học viện Quân y. Đề tài tập trung phân tích thực trạng phát hiện lao phổi AFB (+) qua khám sàng lọc và các yếu tố liên quan, đồng thời đánh giá hiệu quả của các giải pháp can thiệp nhằm nâng cao năng lực phòng chống lao tại y tế cơ sở tỉnh Lai Châu trong giai đoạn 2012-2014.
Bối cảnh nghiên cứu cho thấy bệnh lao là gánh nặng lớn ở Việt Nam, đứng thứ 12 toàn cầu về tỷ lệ mắc bệnh. Nghiên cứu đã khảo sát 9.807 đối tượng từ 15 tuổi trở lên, phát hiện 1.339 người nghi lao phổi (13,7%), với tỷ lệ nam giới cao hơn nữ giới (15,1% so với 12,1%). Các triệu chứng nghi lao phổi phổ biến nhất là sốt về chiều (75,2%) và khó thở (82,4%), trong khi ho ra máu có tỷ lệ thấp nhất (8,7%). Đáng chú ý, 60,3% người nghi lao không đi khám, chủ yếu do nghĩ bệnh sẽ tự khỏi (65,5%) hoặc bận công việc (29,1%). Trong số những người đi khám, 39,7% tìm kiếm dịch vụ y tế, với dấu hiệu sốt về chiều đi khám cao nhất (49,3%). Đối tượng mắc lao chủ yếu làm ruộng (87,8%) và phần lớn được quản lý điều trị tại Trạm Y tế (97,6%).
Các giải pháp can thiệp đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Sau can thiệp, 100% số huyện có tổ chống lao và 100% số xã có cán bộ chuyên trách, đồng thời sử dụng nhân viên y tế thôn bản tham gia phòng chống lao. Về khám phát hiện, số bệnh nhân nghi lao đến khám và số lam xét nghiệm đờm tăng lần lượt 1,2 lần và 1,5 lần. Số bệnh nhân lao phổi AFB (+) mới cũng tăng 1,2 lần. Hiệu quả điều trị được cải thiện đáng kể: tỷ lệ khỏi lao phổi tại tuyến huyện tăng từ 52,9% (năm 2012) lên 87,4% (năm 2014), và tại tuyến xã tăng từ 45,7% (năm 2012) lên 85,2% (năm 2014). Tỷ lệ tử vong cũng giảm đáng kể ở cả hai tuyến.
Ngoài ra, năng lực của cán bộ y tế cơ sở được nâng cao thông qua việc cải thiện kiến thức, thái độ và thực hành. Tỷ lệ cán bộ y tế biết các biện pháp phòng chống lao tăng từ 87,8% đến 100%. Thái độ xử trí khi bệnh nhân bỏ trị cũng được cải thiện, với tỷ lệ tìm bệnh nhân để tư vấn điều trị tiếp tăng từ 27,7% lên 99,3%. Thực hành của cán bộ y tế cũng chuyển biến tích cực, từ việc chỉ chú trọng hướng dẫn uống thuốc sang thực hiện đầy đủ các biện pháp cấp thuốc và kiểm tra điều trị tại nhà. Luận án khuyến nghị Ngành Y tế tỉnh Lai Châu nên tiếp tục sử dụng lực lượng y tế thôn bản trong công tác phòng chống lao.