Luận án Nghiên cứu cảnh quan phục vụ mục đích sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế xã hội tỉnh Vĩnh Phúc

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU CẢNH QUAN PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG HỢP LÝ NGUỒN TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH VĨNH PHÚC

Ngành:

ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN (Mã số: 9 44 02 17)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "NGHIÊN CỨU CẢNH QUAN PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG HỢP LÝ NGUỒN TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH VĨNH PHÚC" tập trung vào việc giải quyết nhu cầu nghiên cứu và đánh giá tổng hợp về thực trạng khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên (TNTN) và các nguồn lực kinh tế xã hội (KTXH) tại tỉnh Vĩnh Phúc. Mục tiêu chính là đề xuất các giải pháp hợp lý nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho một tỉnh có đặc điểm chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng, sở hữu tiềm năng đa dạng về công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp và du lịch.

Nghiên cứu làm rõ các nhân tố tác động, quy luật hình thành và sự phân hóa cảnh quan của Vĩnh Phúc thông qua phân tích cấu trúc, chức năng và động lực cảnh quan. Luận án đã tiến hành phân loại, phân vùng và đánh giá cảnh quan nhằm mục đích sử dụng hợp lý TNTN và phát triển KTXH, từ đó đề xuất các định hướng cụ thể cho việc tổ chức không gian phát triển các ngành nông, lâm nghiệp và du lịch theo hướng bền vững. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ lãnh thổ hành chính tỉnh Vĩnh Phúc với diện tích 1.235,13 km² (năm 2015).

Kết quả nổi bật của luận án bao gồm việc xây dựng một hệ thống phân loại cảnh quan Vĩnh Phúc và hai bản đồ tỉ lệ 1:100.000: bản đồ cảnh quan và bản đồ phân vùng cảnh quan. Cảnh quan Vĩnh Phúc được xác định là đa dạng, phong phú với 11 hệ tầng địa chất, 2 hệ thống đứt gãy và 4 kiểu địa hình chính, trong đó đồng bằng chiếm 80,2%. Đặc biệt, dãy núi Tam Đảo tạo nên sự phân hóa theo đai cao. Các thành phần tự nhiên này mang đặc điểm chung của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh, hình thành kiểu rừng kín thường xanh nhiệt đới ẩm gió mùa.

Luận án cũng đã xây dựng bản đồ đánh giá mức độ thích nghi của cảnh quan cho các loại hình phát triển kinh tế khác nhau. Cụ thể, 3 loại cảnh quan rất thích hợp cho phòng hộ đầu nguồn (chiếm 5,17% diện tích tự nhiên), 22 loại cho rừng sản xuất (26,55%), 19 loại cho cây hằng năm (38,17%), 15 loại cho lúa nước (40,98%), 23 loại cho cây lâu năm (43,84%) và 6 loại cảnh quan rất thuận lợi cho phát triển du lịch (bao gồm các vùng núi và các hồ, đầm lớn). Dựa trên những đánh giá này, luận án đề xuất các định hướng sử dụng hợp lý lãnh thổ, tập trung vào phát triển bền vững các ngành nông, lâm nghiệp và du lịch, đồng thời bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CẢNH QUAN PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG HỢP LÝ NGUỒN TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI

  • 1.1. Tổng quan các công trình có liên quan
    • 1.1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu cảnh quan phục vụ mục đích sử dụng hợp lý nguồn TNTN và phát triển KTXH trên thế giới
    • 1.1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu cảnh quan phục vụ mục đích sử dụng hợp lý nguồn TNTN và phát triển KTXH ở Việt Nam và Vĩnh Phúc
  • 1.2. Những vấn đề lý luận về cảnh quan trong luận án
    • 1.2.1. Khái niệm về cảnh quan
    • 1.2.2. Nhân tố thành tạo cảnh quan
    • 1.2.3. Hệ thống phân loại cảnh quan
    • 1.2.4. Hệ thống phân vùng cảnh quan
    • 1.2.5. Đánh giá cảnh quan
  • 1.3. Tài nguyên thiên nhiên và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên
    • 1.3.1. Tài nguyên thiên nhiên
    • 1.3.2. Sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên
  • 1.4. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
    • 1.4.1. Quan điểm nghiên cứu
    • 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu

• CHƯƠNG 2. PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ THÀNH TẠO CẢNH QUAN VÀ ĐẶC ĐIỂM CẢNH QUAN CỦA TỈNH VĨNH PHÚC

  • 2.1. Các nhân tố thành tạo cảnh quan của lãnh thổ Vĩnh Phúc
    • 2.1.1. Vị trí địa lý
    • 2.1.2. Địa chất – kiến tạo và tài nguyên khoáng sản
    • 2.1.3. Địa hình
    • 2.1.4. Khí hậu
    • 2.1.5. Thủy văn
    • 2.1.6. Thổ nhưỡng
    • 2.1.7. Thảm thực vật
    • 2.1.8. Các nhân tố kinh tế xã hội tác động đến cảnh quan
  • 2.2. Đặc điểm phân hóa cảnh quan Vĩnh Phúc
    • 2.2.1. Chỉ tiêu các cấp phân vị và hệ thống phân loại cảnh quan
    • 2.2.2. Đặc điểm cảnh quan tỉnh Vĩnh Phúc
  • 2.3. Phân vùng cảnh quan tỉnh Vĩnh Phúc
    • 2.3.1. Hệ thống phân vùng cảnh quan tỉnh Vĩnh Phúc
    • 2.3.2. Đặc điểm các tiểu vùng cảnh quan tỉnh Vĩnh Phúc
  • 2.4. Động lực và chức năng cảnh quan tỉnh Vĩnh Phúc
    • 2.4.1. Động lực cảnh quan
    • 2.4.2. Chức năng cảnh quan

• CHƯƠNG 3. ĐÁNH GIÁ CẢNH QUAN CHO MỤC ĐÍCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH VĨNH PHÚC

  • 3.1. Đánh giá cảnh quan cho phát triển lâm nghiệp
    • 3.1.1. Đánh giá cho mục đích phòng hộ
    • 3.1.2. Đánh giá cho mục đích phát triển rừng sản xuất
  • 3.2. Đánh giá cảnh quan cho phát triển nông nghiệp
    • 3.2.1. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá
    • 3.2.2. Đánh giá cho mục đích trồng cây hằng năm
    • 3.2.3. Đánh giá cho mục đích trồng cây lâu năm
  • 3.3. Đánh giá cho mục đích phát triển du lịch
    • 3.3.1. Tiêu chí đánh giá
    • 3.3.2. Kết quả đánh giá
  • 3.4. Định hướng bố trí không gian phát triển các ngành nông, lâm nghiệp và du lịch theo đơn vị cảnh quan
    • 3.4.1. Cơ sở định hướng tổ chức không gian
    • 3.4.2. Định hướng tổ chức không gian

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ