Luận án Hiệu quả phân bổ và một số mô hình đánh giá tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ của các doanh nghiệp ngành công nghiệp của Việt Nam

Tên luận án:

HIỆU QUẢ PHÂN BỔ VÀ MỘT SỐ MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN HIỆU QUẢ PHÂN BỖ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH CÔNG NGHIỆP CỦA VIỆT NAM

Ngành:

TOÁN KINH TẾ

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Hiệu quả phân bổ và một số mô hình đánh giá tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ của các doanh nghiệp ngành công nghiệp của Việt Nam" tập trung vào đo lường và phân tích hiệu quả phân bổ (AE) của các doanh nghiệp và các tỉnh trong ngành chế biến chế tạo (CBCT) tại Việt Nam giai đoạn 2000-2018, đồng thời đề xuất các khuyến nghị chính sách.

Nghiên cứu xuất phát từ tầm quan trọng của việc đo lường hiệu quả sản xuất, đặc biệt là hiệu quả phân bổ, được định nghĩa theo quan điểm của Farrell (hiệu quả về giá) và Solow (phân bổ đầu vào giữa các đơn vị không thuần nhất). Luận án lấp đầy khoảng trống nghiên cứu bằng cách đồng thời xem xét hiệu quả phân bổ ở cả cấp doanh nghiệp (sử dụng DEA) và cấp ngành – vùng (theo cách tiếp cận Olley and Pakes, 1996), cùng với phân tích các nhân tố tác động thông qua các mô hình hồi quy Tobit và SGMM trên dữ liệu từ Tổng cục Thống kê và chỉ số PCI của VCCI.

Các kết quả chính chỉ ra: Phân bổ lao động và vốn trong ngành CBCT có sự dịch chuyển đáng kể, với xu hướng giảm tỷ trọng lao động trong chế biến thực phẩm và đồ uống, tăng trong dệt may, điện tử; vốn chuyển từ doanh nghiệp công nghệ thấp sang trung bình và cao. Hiệu quả phân bổ cấp doanh nghiệp có xu hướng giảm, với doanh nghiệp FDI có hiệu quả thấp hơn doanh nghiệp nội địa. Hiệu quả phân bổ liên nhóm (theo hình thức sở hữu) có tác động tiêu cực đến năng suất gộp, trong khi hiệu quả phân bổ nội nhóm có đóng góp tích cực. Hiệu quả phân bổ cấp tỉnh không đồng nhất đáng kể, cao nhất ở Bà Rịa – Vũng Tàu, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hà Nội và thấp nhất ở Điện Biên, Lai Châu.

Các nhân tố tích cực đến hiệu quả phân bổ cấp doanh nghiệp bao gồm mức trang bị vốn trên lao động, thu nhập người lao động, nợ phải trả; trong khi quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ vốn ngoài, tham gia thương mại quốc tế có tác động tiêu cực. Ở cấp tỉnh, sự tích tụ kinh tế, thâm dụng vốn, năng lực cạnh tranh, vốn con người và chi phí gia nhập thị trường tác động tích cực. Phần chia vốn/lao động của DNFDI và chi đầu tư phát triển của địa phương có tác động tiêu cực và kéo dài.

Luận án đề xuất các khuyến nghị toàn diện cho Chính phủ, các địa phương và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy môi trường cạnh tranh công bằng, nâng cao năng lực quản lý nhà nước, cải thiện chất lượng vốn nhân lực và công nghệ, kiểm soát chuyển giá, cải cách thủ tục hành chính và khuyến khích tích tụ kinh tế.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Lý do lựa chọn đề tài
  • 2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
    • 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
    • 2.2. Câu hỏi nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những đóng góp mới của luận án
  • 6. Kết cấu của luận án
• CHƯƠNG 1 – TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu về các thước đo hiệu quả phân bổ
    • 1.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
      • 1.1.1.1. Các nghiên cứu đo lường hiệu quả phân bổ của doanh nghiệp
        • a. Đo lường hiệu quả phân bổ của doanh nghiệp theo cách tiếp cận đơn giản
        • b. Đo lường hiệu quả phân bổ theo cách tiếp cận tham số và phi tham số
      • 1.1.1.2. Đo lường hiệu quả phân bổ ngành - vùng
    • 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
  • 1.2. Tổng quan nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả phân bổ
  • 1.3. Khoảng trống nghiên cứu
• CHƯƠNG 2 – CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 2.1. Cơ sở lý luận về hiệu quả phân bổ
    • 2.1.1. Khái niệm về hiệu quả phân bổ
    • 2.1.2. Cơ sở lý luận về hiệu quả phân bổ của doanh nghiệp
      • 2.1.2.1. Thước đo định hướng đầu vào
      • 2.1.2.2. Thước đo định hướng đầu ra
      • 2.1.2.3. Hiệu quả theo quy mô
    • 2.1.3. Cơ sở lý luận về hiệu quả phân bổ ngành - vùng
  • 2.2. Khung nghiên cứu của luận án
  • 2.3. Dữ liệu nghiên cứu
  • 2.4. Phương pháp đo lường hiệu quả phân bổ
    • 2.4.1. Đo lường hiệu quả phân bổ của doanh nghiệp theo phương pháp phân tích bao dữ liệu
      • 2.4.1.1. Hiệu quả phân bổ trong trường hợp có thông tin chung về giá và chi phí
      • 2.4.1.2. Phương pháp ước lượng giá đầu vào
    • 2.4.2. Đo lường hiệu quả phân bổ ngành – vùng theo cách tiếp cận của Olley and Pakes (1996)
      • 2.4.2.1. Phương pháp ước lượng TFP cấp độ doanh nghiệp
      • 2.4.2.2. Phương pháp đo lường hiệu quả phân bổ ngành - vùng theo cách tiếp cận của Olley and Pakes (1996)
  • 2.5. Các mô hình hồi quy đánh giá tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ
    • 2.5.1. Mô hình Tobit đánh giá tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ cấp doanh nghiệp được đo lường theo phương pháp DEA
      • 2.5.1.1. Mô hình đề xuất
      • 2.5.1.2. Phương pháp ước lượng mô hình
      • 2.5.1.3. Các ảnh hưởng biên của biến giải thích
    • 2.5.2. Mô hình hồi quy đánh giá tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ ngành – vùng đo lường theo cách tiếp cận của Olley and Pakes (1996)
      • 2.5.2.1. Mô hình đề xuất
      • 2.5.2.2. Phương pháp ước lượng và các kiểm định lựa chọn mô hình
      • 2.5.2.3. Mô hình hồi quy dữ liệu mảng động
      • 2.5.2.4. Tác động ngắn hạn và dài hạn của biến độc lập lên biến phụ thuộc
• CHƯƠNG 3 - THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VÀ PHÂN BỔ NGUỒN LỰC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH CHẾ BIẾN CHẾ TẠO Ở VIỆT NAM
  • 3.1. Hoạt động của các doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo của Việt Nam
    • 3.1.1. Thực trạng hoạt động theo quy mô doanh nghiệp
    • 3.1.2. Thực trạng hoạt động theo hình thức sở hữu của doanh nghiệp
    • 3.1.3. Thực trạng hoạt động theo nhóm ngành kinh tế
  • 3.2. Thực trạng phân bổ vốn và lao động của các doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo ở Việt Nam
    • 3.2.1. Thực trạng phân bổ nguồn lao động của các doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo ở Việt Nam
    • 3.2.2. Thực trạng phân bổ nguồn vốn của các doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo ở Việt Nam
  • 3.3. Thực trạng môi trường kinh doanh cấp tỉnh ở Việt Nam
• CHƯƠNG 4 – KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG HIỆU QUẢ PHÂN BỐ VÀ CÁC MÔ HÌNH CHỈ ĐỊNH
  • 4.1. Hiệu quả phân bổ của các doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo của Việt Nam
    • 4.1.1. Hiệu quả phân bổ của doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo đo lường theo phương pháp phân tích bao dữ liệu
      • 4.1.1.1. Hiệu quả phân bổ theo hình thức sở hữu của doanh nghiệp
      • 4.1.1.2. Hiệu quả phân bổ theo trình độ công nghệ của doanh nghiệp
    • 4.1.2. Năng suất và hiệu quả phân bổ ngành – vùng đo lường theo cách tiếp cận của Olley and Pakes (1996)
      • 4.1.2.1. Năng suất và hiệu quả phân bổ ngành – vùng của các doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo phân theo loại hình sở hữu
      • 4.1.2.2. Năng suất nhân tố tổng hợp và hiệu quả phân bổ của các doanh nghiệp theo vị trí địa lý của Việt Nam
  • 4.2. Các mô hình phân tích tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ của các doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo
    • 4.2.1. Mô hình Tobit phân tích tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ của doanh nghiệp đo lường theo phương pháp DEA
      • 4.2.1.1. Mô hình chỉ định
      • 4.2.1.2. Thống kê mô tả các biến trong mô hình
      • 4.2.1.3. Kết quả ước lượng các mô hình
    • 4.2.2. Mô hình số liệu mảng phân tích tác động của các nhân tố đến hiệu quả phân bổ đo lường theo cách tiếp cận của Olley and Pakes (1996)
      • 4.2.2.1. Mô hình chỉ định
      • 4.2.2.2. Thống kê mô tả các biến trong mô hình
      • 4.2.2.3. Kết quả ước lượng các mô hình
        • a. Mô hình dữ liệu mảng tĩnh
        • b. Mô hình dữ liệu mảng động
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
  • 1. Kết luận
  • 2. Khuyến nghị và gợi ý chính sách
    • a. Đối với Chính phủ
    • b. Đối với địa phương
    • c. Đối với doanh nghiệp
  • 3. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo