Tên luận án:
GIÁO DỤC KỸ NĂNG PHÒNG TRÁNH TAI NẠN, THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ 4-5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON
Ngành:
Giáo dục mầm non
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án Tiến sĩ Khoa học Giáo dục "Giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non" của Nguyễn Thị Mỹ Dung, thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, năm 2020, tập trung giải quyết vấn đề tai nạn, thương tích (TNTT) là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật và tử vong ở trẻ em, đặc biệt là trẻ 4-5 tuổi còn hạn chế năng lực nhận biết và ứng phó với nguy hiểm. Mặc dù giáo dục kỹ năng (KN) phòng tránh TNTT đã được quan tâm, hiệu quả thực tiễn còn thấp do sự lúng túng của giáo viên mầm non (GVMN) về nội dung, phương pháp và hình thức.
Mục đích của nghiên cứu là đề xuất các biện pháp giáo dục KN phòng tránh TNTT phù hợp cho trẻ 4-5 tuổi tại trường mầm non, nhằm giúp trẻ chủ động ứng phó với các tình huống nguy hiểm, đảm bảo an toàn cho bản thân và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Giả thuyết khoa học cho rằng việc áp dụng các biện pháp giáo dục theo hướng đa dạng hóa trải nghiệm và xây dựng môi trường an toàn sẽ phát triển tốt hơn KN phòng tránh TNTT của trẻ.
Luận án đã hệ thống hóa lý luận về KN phòng tránh TNTT, xác định đây là một KN sống quan trọng, bao gồm ba thành phần: nhận diện tình huống, lựa chọn giải pháp và thực hiện giải pháp ứng phó, hình thành qua ba bước: khám phá mẫu hành vi, thực hiện hành động và luyện tập củng cố. Nghiên cứu thực tiễn chỉ ra rằng GVMN và phụ huynh (PH) nhận thức được sự cần thiết nhưng hiểu biết chưa đầy đủ, mức độ KN phòng tránh TNTT của trẻ còn thấp và chưa đồng đều.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất năm biện pháp chính: (1) Xây dựng môi trường an toàn; (2) Xây dựng tình huống giả định; (3) Sử dụng trò chơi luyện tập; (4) Lồng ghép vào hoạt động sinh hoạt hằng ngày; (5) Phối hợp với phụ huynh. Các biện pháp này được thiết kế nhằm làm phong phú trải nghiệm của trẻ. Kết quả thực nghiệm sư phạm đã khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất, cho thấy KN phòng tránh TNTT của trẻ 4-5 tuổi trong nhóm thực nghiệm phát triển vượt trội so với trước và so với nhóm đối chứng, đặc biệt là KN thực hiện giải pháp ứng phó. Luận án cũng đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho GVMN, nhà quản lý giáo dục và các sở/phòng giáo dục và đào tạo để nâng cao hiệu quả công tác này.
Mục lục chi tiết:
- Mở đầu
- Chương 1: Cơ sở lí luận của giáo dục kỹ năng phòng tránh TNTT cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN
- 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
- 1.1.1. Nghiên cứu tai nạn, thương tích ở trẻ em
- 1.1.2. Nghiên cứu kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích của trẻ em
- 1.1.3. Nghiên cứu giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ em
- 1.2. Phòng tránh tai nạn, thương tích trẻ em
- 1.2.1. Khái niệm và phân loại tai nạn, thương tích ở trẻ em
- 1.2.1.1. Khái niệm tai nạn, thương tích
- 1.2.1.2. Phân loại tai nạn, thương tích thường gặp ở trẻ em
- 1.2.2. Khái niệm và các cấp độ phòng tránh tai nạn, thương tích trẻ em
- 1.3. Kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích của trẻ 4-5 tuổi
- 1.3.1. Khái niệm “Kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích” của trẻ 4-5 tuổi
- 1.3.1.1. Khái niệm kỹ năng
- 1.3.1.2. Khái niệm KN phòng tránh tai nạn, thương tích của trẻ 4- 5 tuổi
- 1.3.2. Các kỹ năng thành phần của kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích ở trẻ 4-5 tuổi
- 1.3.3. Sự hình thành kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích của trẻ 4-5 tuổi
- 1.3.4. Đặc điểm kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích của trẻ 4-5 tuổi
- 1.4. Quá trình giáo dục KN phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non
- 1.4.1. Khái niệm giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi
- 1.4.2. Các quan điểm tiếp cận giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi
- 1.4.3. Mục tiêu và nguyên tắc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non
- 1.4.3.1. Mục tiêu giáo dục KN phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi
- 1.4.3.2. Nguyên tắc giáo dục KN phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi
- 1.4.4. Nội dung giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non
- 1.4.4.1. Phòng tránh TNTT do vật dụng
- 1.4.4.2. Phòng tránh TNTT do động thực vật và sản phẩm chế biến từ chúng
- 1.4.4.3. Phòng tránh TNTT ở các địa điểm hoạt động dễ gây TNTT
- 1.4.4.4. Phòng tránh TNTT do hành động của trẻ
- 1.4.4.5. Phòng tránh TNTT trong tình huống khẩn cấp
- 1.4.5. Phương pháp và hình thức giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non
- 1.4.6. Các điều kiện giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non
- 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN
- 1.5.1. Đặc điểm cá nhân của trẻ 4-5 tuổi
- 1.5.2. Nhận thức của giáo viên và các tác động giáo dục KN phòng tránh TNTT cho trẻ của nhà trường
- 1.5.3. Nhận thức và thái độ của phụ huynh đối với việc giáo dục KN phòng tránh TNTT
- 1.5.4. Môi trường giáo dục trẻ ở trường mầm non
- 1.5.5. Hoạt động truyền thông
- Chương 2: Cơ sở thực tiễn của giáo dục kỹ năng phòng tránh TNTT cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN
- Chương 3: Biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh TNTT cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN
- Chương 4: Thực nghiệm sư phạm
- Kết luận
- Tài liệu tham khảo
- Phụ lục