Luận án Di sản hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ nhìn từ lý thuyết các bên liên quan

Tên luận án:

DI SẢN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG Ở PHÚ THỌ NHÌN TỪ LÝ THUYẾT CÁC BÊN LIÊN QUAN

Ngành:

Quản lý văn hóa

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "DI SẢN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG Ở PHÚ THỌ NHÌN TỪ LÝ THUYẾT CÁC BÊN LIÊN QUAN" tập trung nghiên cứu vấn đề di sản hóa, một xu thế quan trọng trong quản lý di sản tại Việt Nam, đặc biệt là đối với các Di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) được UNESCO ghi danh. Luận án chọn tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ làm đối tượng nghiên cứu, một di sản có tính đặc biệt với lịch sử hình thành lâu đời, tích hợp nhiều giá trị văn hóa tinh thần, và sự tham gia đa dạng của các bên liên quan (BLQ) trong quá trình di sản hóa.

Mục đích nghiên cứu là làm rõ về mặt lý luận và thực tiễn quá trình di sản hóa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương cùng vai trò của các BLQ, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp cho công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan lý thuyết, phân tích diễn trình di sản hóa qua các giai đoạn lịch sử, nhìn nhận vai trò của các BLQ và những vấn đề thực tiễn, cuối cùng là đề xuất các giải pháp, bao gồm mô hình quản lý tham gia.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, quá trình di sản hóa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương diễn ra từ lâu đời, gắn với hệ thống giá trị đặc thù được sáng tạo và phát huy bởi nhiều chủ thể. Vai trò của nhà nước và cộng đồng trong quá trình này là song hành trong sáng tạo, sở hữu, thực hành và quản lý di sản. Luận án khẳng định di sản hóa là một lựa chọn mang tính xu thế, đem lại nhiều lợi ích trên các phương diện chính trị, xã hội, văn hóa, kinh tế, song cũng tiềm ẩn những mặt trái. Các vấn đề nảy sinh trong quá trình di sản hóa, đặc biệt là mâu thuẫn lợi ích, có thể được "dàn xếp" thông qua việc tiếp cận và phân tích các BLQ. Luận án cũng phản biện một số chỉ trích về tính chính trị, sự "can thiệp" và "chiếm đoạt" của nhà nước, cho rằng chúng chưa phù hợp với trường hợp tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, nhấn mạnh sự cần thiết của cách tiếp cận đa chiều giữa tất cả các BLQ để tối ưu hóa nguồn lực và hài hòa mối quan hệ trong bảo vệ, phát huy di sản.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
  • 5. Phương pháp nghiên cứu
  • 6. Ý nghĩa của nghiên cứu
    • 6.1. Về mặt lý luận
    • 6.2. Về mặt thực tiễn
  • 7. Cấu trúc luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Nhóm các công trình nghiên cứu về Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
    • 1.1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về di sản hóa và các bên liên quan
  • 1.2. Cơ sở lý luận
    • 1.2.1. Các khái niệm cơ bản
      • 1.2.1.1. Di sản hóa
      • 1.2.1.1. Các bên liên quan
      • 1.2.1.3. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
      • 1.2.1.4. Quản lý di sản văn hóa và quản lý nhà nước về DSVHPVT
    • 1.2.2. Khung lý thuyết nghiên cứu
      • 1.2.1.1. Quan điểm di sản hóa
      • 1.2.1.2. Lý thuyết các bên liên quan
      • 1.2.2.3. Các quan điểm quản lý di sản
    • 1.2.3. Khung phân tích luận án

• Chương 2: QUÁ TRÌNH DI SẢN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG

  • 2.1. Cơ sở hình thành tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
    • 2.1.1. Cơ sở tín ngưỡng
    • 2.1.2. Cơ sở xã hội
  • 2.2. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại
    • 2.2.1. Giai đoạn 1472 đến 1945
    • 2.2.2. Giai đoạn 1945 đến 2012
    • 2.2.3. Giai đoạn 2012 đến nay

• Chương 3: VAI TRÒ CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN TRONG QUÁ TRÌNH DI SẢN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG Ở PHÚ THỌ

  • 3.1. Vai trò của nhà nước
    • 3.1.1. Trước khi Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh
    • 3.1.2. Sau khi Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh
  • 3.2. Vai trò của cộng đồng
    • 3.2.1. Trước khi Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh
      • 3.2.1.1. Cộng đồng tại chỗ (cộng đồng địa phương)
      • 3.2.1.2. Cộng đồng mở rộng (cộng đồng người Việt trong và ngoài nước)
    • 3.2.2. Sau khi Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh
      • 3.2.2.1. Cộng đồng tại chỗ (cộng đồng địa phương)
      • 3.2.2.2. Cộng đồng mở rộng (cộng đồng người Việt trong và ngoài nước)
  • 3.3. Vai trò của các bên liên quan khác
    • 3.3.1. Chuyên gia, nhà nghiên cứu/cơ sở nghiên cứu, đào tạo
    • 3.3.2. UNESCO
    • 3.3.3. Doanh nghiệp
    • 3.3.4. Các tổ chức
    • 3.3.5. Truyền thông
  • 3.4. Đánh giá chung
    • 3.4.1. Những thành công và nguyên nhân
    • 3.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân

• Chương 4: GIẢI PHÁP BẢO VỆ VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG NHÌN TỪ CÁC BÊN LIÊN QUAN

  • 4.1. Căn cứ xác định giải pháp
    • 4.1.1. Định hướng của Đảng và Nhà nước trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa
    • 4.1.2. Chương trình hành động quốc gia nhằm bảo tồn, phát huy giá trị Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
    • 4.1.3. Những vấn đề thực tiễn đặt ra
  • 4.2. Đề xuất giải pháp xây dựng mô hình quản lý tham gia
    • 4.2.1. Mô hình quản lý tham gia
    • 4.2.2. Đề xuất một số nhóm giải pháp mang tính ứng dụng mô hình
  • 4.3. Đánh giá một số giải pháp thử nghiệm

• KẾT LUẬN