Tên luận án:
ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN CHỢ ĐỒN, TỈNH BẮC KẠN
Ngành:
QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Đánh giá tiềm năng và định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn" tập trung nghiên cứu giải quyết vấn đề cấp thiết về sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Chợ Đồn. Huyện này, với địa hình núi, đồi xen kẽ, diện tích đất nông nghiệp hạn chế, đang đối mặt với tình trạng canh tác và bố trí cây trồng chưa hợp lý, dẫn đến sử dụng đất không đúng mục đích, quảng canh và manh mún, gây thoái hóa đất. Việc đánh giá đúng tiềm năng đất đai là cơ sở khoa học và thực tiễn để khai thác hiệu quả tài nguyên này, đảm bảo an ninh lương thực và an sinh xã hội, đồng thời cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà quản lý trong hoạch định chính sách phát triển nông - lâm nghiệp.
Mục tiêu nghiên cứu chính là đánh giá tiềm năng đất đai của huyện Chợ Đồn nhằm xác định mức độ thích hợp của đất với các loại sử dụng đất (LUT) khác nhau, từ đó đề xuất định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững. Về khoa học, đề tài góp phần hoàn thiện phương pháp luận đánh giá tiềm năng đất đai ở các huyện miền núi và vùng Đông Bắc. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc bố trí sử dụng đất nông nghiệp bền vững, nâng cao giá trị sản xuất, tăng thu nhập cho người dân và đề xuất các giải pháp phát triển nông nghiệp, có thể ứng dụng cho các huyện miền núi có điều kiện tương tự.
Những đóng góp mới của đề tài bao gồm việc đánh giá định lượng tiềm năng đất đai huyện Chợ Đồn bằng cách tiếp cận hệ thống và liên ngành. Luận án tích hợp kết quả phân hạng thích hợp đất đai với bài toán tối ưu đa mục tiêu để xác định quy mô diện tích đất đề xuất cho các LUT và kiểu sử dụng đất bền vững, tăng tính khả thi của phương án. Đồng thời, đề tài đã lựa chọn và đề xuất một số mô hình và giải pháp sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả, bền vững, phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương. Nghiên cứu áp dụng phương pháp đánh giá đất của FAO, ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) và bài toán tối ưu đa mục tiêu trong lựa chọn cơ cấu sử dụng đất hợp lý, đồng thời đánh giá tính bền vững của các LUT, kiểu sử dụng đất.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu nghiên cứu
- 3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- 4. Những đóng góp mới của đề tài
Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
-
1.1. Cơ sở lý luận về đánh giá tiềm năng đất đai và sử dụng đất nông nghiệp bền vững
- 1.1.1. Khái quát về đất nông nghiệp
- * Phân loại đất nông nghiệp
- * Vai trò của đất nông nghiệp
- 1.1.2. Cơ sở lý luận về đánh giá đất và đánh giá tiềm năng đất đai
- 1.1.2.1. Khái quát chung về đánh giá đất
- 1.1.2.2. Khái quát chung về đánh giá tiềm năng đất đai
- 1.1.3. Khái quát về phát triển bền vững và quan điểm sử dụng đất bền vững
- 1.1.3.1. Khái niệm về phát triển bền vững
- 1.1.3.2. Nguyên tắc và tiêu chí sử dụng đất nông nghiệp bền vững
- 1.1.4. Hiệu quả sử dụng đất và tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng đất
- 1.1.4.1. Khái quát về hiệu quả
- 1.1.4.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất
- a. Hiệu quả kinh tế
- b. Hiệu quả xã hội
- c. Hiệu quả môi trường
-
1.2. Cơ sở thực tiễn về đánh giá tiềm năng đất đai và sử dụng đất bền vững
- 1.2.1. Đánh giá tiềm năng đất tại một số nước trên thế giới
- 1.2.2. Đánh giá đất của tổ chức Nông lương Liên hiệp quốc (Food and Agriculture Organization of the United Nation - FAO)
- 1.2.3. Đánh giá tiềm năng đất đai ở Việt Nam
- 1.2.3.1. Tài nguyên đất đai của Việt Nam
- 1.2.3.2. Đánh giá tiềm năng đất đai ở Việt Nam
-
1.3. Những nghiên cứu đánh giá tiềm năng đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững
- 1.3.1. Những nghiên cứu về đánh giá tiềm năng đất đai tại Việt Nam
- 1.3.2. Một số mô hình sử dụng đất nông nghiệp bền vững của vùng Trung du miền núi phía Bắc
- 1.3.3. Một số nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ phát triển các loại cây trồng đặc sản trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn
- 1.3.4. Một số ứng dụng của bài toán tối ưu trong lĩnh vực quản lý đất đai ở Việt Nam
-
1.4. Đánh giá chung các nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của đề tài
Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
-
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
- 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
-
2.2. Nội dung nghiên cứu
- 2.2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Chợ Đồn
- 2.2.2. Đánh giá thực trạng sử dụng đất của huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
- 2.2.3. Đánh giá tiềm năng đất đai huyện Chợ Đồn
- 2.2.4. Kết quả theo dõi một số mô hình sử dụng đất điển hình
- 2.2.5. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững cho huyện Chợ Đồn
-
2.3. Phương pháp nghiên cứu
- 2.3.1. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin
- 2.3.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
- 2.3.2.2. Phương pháp chọn điểm điều tra
- 2.3.2.3. Phương pháp chọn hộ điều tra
- 2.3.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường
- 2.3.4. Phương pháp điều tra bổ sung và chỉnh lý bản đồ đất
- 2.3.5. Phương pháp phân tích đất
- 2.3.6. Phương pháp đánh giá đất
- 2.3.6.1. Phương pháp xây dựng bản đồ
- 2.3.8. Phương pháp đánh giá tính bền vững trong sử dụng đất nông nghiệp
- 2.3.9. Phương pháp phân tích, thống kê, xử lý thông tin số liệu
- 2.3.10. Phương pháp mô hình bài toán tối ưu
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
-
3.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
- 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
- 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
-
3.2. Đánh giá thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
- 3.2.1. Hiện trạng sử dụng đất huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
- 3.3.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Chợ Đồn
- 3.2.2. Các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
- 3.2.4. Đánh giá hiệu quả các LUT sản xuất nông nghiệp
- a. Về hiệu quả kinh tế
- * Loại sử dụng đất 2 lúa (LUT1)
- * Loại sử dụng đất Lúa - màu (LUT2)