CHÍNH SÁCH CỦA VIỆT NAM ĐỐI VỚI LÀO GIAI ĐOẠN 2011-2020: TIẾP CẬN TỪ GÓC ĐỘ LỢI ÍCH QUỐC GIA - DÂN TỘC
Quan hệ quốc tế
Luận án "Chính sách của Việt Nam đối với Lào giai đoạn 2011-2020: Tiếp cận từ góc độ lợi ích quốc gia - dân tộc" của Phan Chí Thành, chuyên ngành Quan hệ quốc tế, được hoàn thành tại Học viện Ngoại giao vào năm 2021. Đề tài này được lựa chọn dựa trên tầm quan trọng của Lào là đối tác hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam, cùng với những thách thức phát sinh do sự khác biệt về lợi ích và ảnh hưởng ngày càng tăng của các nước lớn tại Lào trong giai đoạn 2011-2020. Luận án đặt mục tiêu làm rõ cách Việt Nam đã giải quyết lợi ích quốc gia, dân tộc (LIQGDT) trong mối quan hệ đặc biệt (QHĐB) với Lào trong thập niên này, từ đó đánh giá chính sách hiện hành và kiến nghị các điều chỉnh chính sách cho giai đoạn tiếp theo (2021-2030).
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận án thực hiện các nhiệm vụ chính như phân tích cơ sở lý thuyết và thực tiễn của chính sách đối ngoại Việt Nam với Lào, khảo sát thực tiễn triển khai chính sách thông qua các nghiên cứu trường hợp, đồng thời đánh giá kết quả, triển vọng, cơ hội, thách thức và đưa ra khuyến nghị chính sách cụ thể. Đối tượng nghiên cứu tập trung vào chính sách của Việt Nam với Lào giai đoạn 2011-2020 từ góc độ LIQGDT, với phạm vi bao gồm các lĩnh vực an ninh, phát triển, và ảnh hưởng, trong khung thời gian từ 2011 đến 2030.
Luận án sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính (dựa trên chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa hiện thực, tự do, kiến tạo) và định lượng (phân loại lợi ích, sử dụng ma trận, thuật toán), cùng với nghiên cứu trường hợp và phương pháp so sánh. Những đóng góp chính của luận án là làm rõ lý thuyết về mối quan hệ giữa LIQGDT và QHĐB trong chính sách đối ngoại, xây dựng khung phân tích chính sách đối ngoại từ góc độ LIQGDT. Về mặt thực tiễn, luận án đã làm sáng tỏ kết quả và hạn chế của chính sách Việt Nam với Lào giai đoạn 2011-2020, khẳng định hiệu quả của cách tiếp cận LIQGDT trong việc phân tích và nhận diện QHĐB. Luận án cũng gợi ý những tư duy và chính sách mới cho các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam, đồng thời đóng góp vào kho tư liệu nghiên cứu và giảng dạy.
Kết luận của luận án khẳng định chính sách của Việt Nam với Lào trong giai đoạn 2011-2020 được quyết định bởi LIQGDT, thể hiện qua việc phát triển QHĐB ở lĩnh vực chung lợi ích chiến lược và quan hệ đối tác theo thông lệ quốc tế ở lĩnh vực cạnh tranh. Chính sách này đã xử lý linh hoạt sự khác biệt về lợi ích, nhưng yếu tố QHĐB vẫn có tác động lớn. LIQGDT không mâu thuẫn với QHĐB mà còn làm mối quan hệ này trở nên bền vững hơn trong bối cảnh quốc tế mới. Luận án khuyến nghị tiếp tục kết hợp tính chất đặc biệt với thông lệ quốc tế, ưu tiên ưu đãi hợp lý nhưng trên cơ sở hài hòa LIQGDT, với mục tiêu an ninh là chủ đạo.