Luận án Chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam (qua nghiên cứu trường hợp thành phố Hải Phòng)

Tên luận án:

CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI VIỆT NAM (Qua nghiên cứu trường hợp thành phố Hải Phòng)

Ngành:

Quản lý công

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu về chính sách quản lý nhà nước (QLNN) đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân (KTTN) tại Việt Nam, đặc biệt thông qua trường hợp nghiên cứu tại thành phố Hải Phòng. Đề tài xuất phát từ thực trạng trong 35 năm đổi mới, dù KTTN đã khẳng định vai trò quan trọng, nhưng chính sách QLNN vẫn còn nhiều bất cập như thừa, thiếu, chồng chéo, thiếu bình đẳng và chưa đi vào thực chất, gây cản trở sự phát triển tiềm năng của khu vực này.

Mục tiêu của Luận án là đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách QLNN nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và thúc đẩy KTTN phát triển theo Nghị quyết Đại hội Đảng XIII. Để đạt được mục tiêu này, Luận án thực hiện các nhiệm vụ: hệ thống hóa nghiên cứu, xây dựng khung lý thuyết, khảo sát đánh giá thực trạng chính sách QLNN đối với KTTN tại Việt Nam (minh chứng qua Hải Phòng) và đề xuất phương hướng, giải pháp.

Phạm vi nghiên cứu của Luận án tập trung vào các doanh nghiệp KTTN trong nước (bao gồm cả doanh nghiệp lớn, nhỏ và vừa, không khảo cứu doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài), đặc biệt nhấn mạnh chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nội dung nghiên cứu đi sâu vào 4 nhóm chính sách chủ yếu: tài chính - tín dụng, đất đai, khoa học công nghệ, và xúc tiến thương mại - hỗ trợ tiếp cận thị trường. Giai đoạn nghiên cứu thực tiễn là từ 2011 đến 2020, với các đề xuất giải pháp cho tầm nhìn đến 2030.

Luận án đóng góp mới bằng cách tập trung giải quyết những khó khăn lớn nhất của KTTN trong giai đoạn hậu Covid-19 thông qua 4 nhóm chính sách trên, sử dụng dữ liệu từ Hải Phòng làm dẫn chứng điển hình, và chú trọng nghiên cứu cả các tập đoàn KTTN lớn bên cạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa. Kết luận chỉ ra rằng, mặc dù chính sách QLNN đã toàn diện nhưng vẫn còn hạn chế, bất cập, cần được hoàn thiện bằng cách nâng cao nhận thức, sửa đổi cơ chế, tăng cường thanh kiểm tra và đảm bảo điều kiện thực thi.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục tiêu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Phương pháp luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu
    • 5.1. Giả thuyết khoa học
    • 5.2. Câu hỏi nghiên cứu
  • 6. Những đóng góp mới của Luận án
  • 7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
    • 7.1. Ý nghĩa lý luận
    • 7.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 8. Kết cấu Luận án
• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN
  • 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài Luận án
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về chính sách công, chính sách quản lý của Nhà nước;
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về KTTN, doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước;
    • 1.1.3. Các công trình nghiên cứu về chính sách quản lý, chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với khu vực KTTN, trong đó tập trung vào 4 nhóm chính sách: Chính sách tài chính - tín dụng; Chính sách đất đai; Chính sách khoa học công nghệ và Chính sách xúc tiến thương mại, hỗ trợ tiếp cận thị trường.
  • 1.2. Đánh giá tổng quan nghiên cứu có liên quan đến chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
    • 1.2.1. Những tri thức Luận án kế thừa
    • 1.2.2. Khoảng trống nghiên cứu còn tồn tại - không gian nghiên cứu cho Luận án
  • 1.3. Định hướng nghiên cứu của Luận án
• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN
  • 2.1. Một số vấn đề lý luận về doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
    • 2.1.1. Khái niệm về kinh tế tư nhân ở Việt Nam
    • 2.1.2. Khái niệm về doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân
    • 2.1.3. Đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân
      • 2.1.3.1. Đặc điểm của doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
      • 2.1.3.2. Vai trò của doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
  • 2.2. Lý luận về chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
    • 2.2.1. Khái niệm, bản chất, vai trò của chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
      • 2.2.1.1. Khái niệm chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
      • 2.2.1.2. Vai trò và bản chất của chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực KTTN
    • 2.2.2. Nội dung chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
      • 2.2.2.1. Chính sách tài chính - tín dụng;
      • 2.2.2.2. Chính sách đất đai;
      • 2.2.2.3. Chính sách khoa học công nghệ
      • 2.2.2.4. Chính sách xúc tiến thương mại, hỗ trợ tiếp cận thị trường.
    • 2.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
      • 2.2.3.1. Nhóm các yếu tố khách quan: Tình hình phát triển KT-XH của đất nước; Bối cảnh quốc tế; Sự phát triển của khu vực KTTN.
      • 2.2.3.2. Nhóm các yếu tố chủ quan: Quan điểm, chủ trương của chủ thể ban hành và tổ chức thực hiện chính sách; Sự phối hợp và năng lực của các chủ thể ban hành, thực thi chính sách; Nhận thức xã hội và tác động của các hiệp hội, các tổ chức xã hội nghề nghiệp đối với KTTN...
  • 2.3. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về chính sách phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân và bài học cho Việt Nam
    • 2.3.1. Chính sách phát triển các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân ở một số nước: Kinh nghiệm của Trung Quốc; Hàn Quốc; Đài Loan.
    • 2.3.2. Kinh nghiệm phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân ở một số nước trên thế giới
    • 2.3.3. Bài học kinh nghiệm có giá trị tham khảo cho Việt Nam
• Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI VIỆT NAM (QUA NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG)
  • 3.1. Khái quát quá trình phát triển hệ thống doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam
    • 3.1.1. Quá trình đổi mới tư duy của Đảng và Nhà nước về vai trò, vị trí của khu vực kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam
    • 3.1.2. Tình hình phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam và trên địa bàn thành phố Hải Phòng
      • 3.1.2.1. Tình hình phát triển doanh nghiệp kinh tế tư nhân và đóng góp của khu vực này tại Việt Nam: Số lượng doanh nghiệp KTTN; Đóng góp về vốn và tài sản; Đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội ...
      • 3.1.2.2. Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19.
      • 3.1.2.3. Tình hình phát triển khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
    • 3.1.3. Những bất cập còn tồn tại trong quá trình phát triển của các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
      • 3.1.3.1. Những bất cập về năng suất lao động, hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực.
      • 3.1.3.2. Số lượng doanh nghiệp cỡ vừa và tỷ trọng trong tổng số doanh nghiệp đăng ký chính thức hiện đang hoạt động.
      • 3.1.3.3. Đóng góp cho kim ngạch xuất khẩu giảm và mối liên hệ lỏng lẻo với các khu vực kinh tế khác.
      • 3.1.3.4. Các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân trong nước chậm đổi mới công nghệ.
  • 3.2. Thực trạng chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam (minh chứng qua thực tiễn của thành phố Hải Phòng)
    • 3.2.1. Thực trạng chính sách tài chính - tín dụng
      • 3.2.1.1. Chính sách vốn, tín dụng
      • 3.2.1.2. Chính sách thuế, phí đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
    • 3.2.2. Thực trạng chính sách đất đai
    • 3.2.3. Thực trạng chính sách khoa học công nghệ
    • 3.2.4. Thực trạng chính sách xúc tiến thương mại, hỗ trợ tiếp cận thị trường
  • 3.3. Đánh giá chung về thực trạng chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng
    • 3.3.1. Những kết quả đã đạt được
    • 3.3.2. Những hạn chế còn tồn tại
    • 3.3.3. Đánh giá về thực tiễn thực thi chính sách đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn thành phố Hải Phòng
    • 3.3.4. Nguyên nhân của những hạn chế trong chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân
      • 3.3.4.1. Những nguyên nhân khách quan: Bối cảnh KT-XH trước, trong và sau đại dịch Covid-19; Các rào cản liên quan đến tư duy và nhận thức đối với sự phát triển của KTTN; Các yếu tố rào cản liên quan đến khung khổ pháp luật.
      • 3.3.4.2. Những nguyên nhân chủ quan
• Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI VIỆT NAM
  • 4.1. Xu hướng kinh tế, chính trị, xã hội trong nước và quốc tế tác động đến sự phát triển của các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam
    • 4.1.1. Bối cảnh thế giới
    • 4.1.2. Bối cảnh trong nước
  • 4.2. Định hướng phát triển khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045
  • 4.3. Phương hướng hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam
  • 4.4. Một số giải pháp hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam.
    • 4.4.1. Nhóm giải pháp tiếp tục nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt ở chính quyền cơ sở.
      • 4.4.1.1. Hoàn thiện hệ thống tiêu chí về phát triển khu vực kinh tế tư nhân.
      • 4.4.1.2. Lồng ghép các mục tiêu phát triển khu vực kinh tế tư nhân vào trong quy hoạch, kế hoạch phát triển của các bộ, ngành, địa phương.
      • 4.4.1.3. Làm tốt công tác tuyên truyền, truyền thông chính thống để củng cố nhận thức về kinh tế tư nhân.
    • 4.4.2. Nhóm các giải pháp về tiếp tục hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân, đổi mới mục tiêu, nội dung, biện pháp của chính sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển doanh trong bối cảnh mới.
      • 4.4.2.1. Hoàn thiện chính sách vốn, tín dụng, tài chính, nâng cao năng lực tài chính cho các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân.
      • 4.4.2.2. Hoàn thiện chính sách về đất đai, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân ổn định về mặt bằng và nguồn lực sản xuất -kinh doanh.
      • 4.4.2.3. Hoàn thiện chính sách khoa học công nghệ hỗ trợ doanh nghiệp kinh tế tư nhân tăng cường năng lực đổi mới sáng tạo, hiện đại hóa công nghệ và phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng suất, tăng cạnh tranh.
      • 4.4.2.4. Hoàn thiện chính sách xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, tiếp cận các thị trường tiêu thụ tiềm năng.
    • 4.4.3. Nhóm giải pháp về đổi mới phương thức thanh kiểm tra và giám sát thực thi chính sách phát triển khu vực kinh tế tư nhân
    • 4.4.4. Nhóm các giải pháp đảm bảo điều kiện thực thi chính sách quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân.
      • 4.4.4.1. Tiếp tục tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi cho phát triển kinh tế tư nhân.
      • 4.4.4.2. Tăng cường, hiệu quả quản lý của Nhà nước, nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong phát triển kinh tế tư nhân.
      • 4.4.4.3. Tiếp tục thực hiện chương trình cải cách hành chính có hiệu quả, kiên quyết đơn giản hoá, công khai hoá, minh bạch hoá các thủ tục.
      • 4.4.4.4. Thực hiện hiệu quả phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, phát huy tinh thần tự chủ, sáng tạo của các cấp chính quyền địa phương.
  • 4.5. Một số kiến nghị, đề xuất
    • 4.5.1. Kiến nghị với Quốc hội
    • 4.5.2. Kiến nghị đối với các Hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ hỗ trợ, bảo vệ quyền và lợi ích của doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân.
    • 4.5.3. Kiến nghị đối với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân.
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ