Luận án Bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự Việt Nam

Tên luận án:

BÀO CHỮA BẮT BUỘC TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

Ngành:

Luật Hình sự và Tố tụng hình sự

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "BÀO CHỮA BẮT BUỘC TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM" của Nguyễn Phú Lâm, được thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội, tập trung nghiên cứu sự cần thiết của việc hoàn thiện chế định bào chữa bắt buộc trong tố tụng hình sự Việt Nam. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng quyền bào chữa là một quyền cơ bản của con người, nhưng chế định bào chữa bắt buộc hiện hành vẫn còn nhiều khiếm khuyết trong cả lý luận và thực tiễn, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu bảo vệ quyền con người trong định hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ hệ thống lý luận và thực tiễn áp dụng bào chữa bắt buộc tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật. Đối tượng nghiên cứu là chế định bào chữa bắt buộc cho người bị buộc tội (không bao gồm pháp nhân thương mại) trong tố tụng hình sự Việt Nam, trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2023. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật tố tụng hình sự của Việt Nam và một số quốc gia khác về bào chữa bắt buộc trong cùng giai đoạn. Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử cùng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như mô tả, lịch sử, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh, phỏng vấn và nghiên cứu tài liệu, hồ sơ vụ án.

Công trình này là nghiên cứu đầu tiên ở bậc tiến sĩ về bào chữa bắt buộc tại Việt Nam, góp phần làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò và ý nghĩa của chế định này. Luận án khẳng định quyền của chủ thể bị buộc tội trong bào chữa bắt buộc là quyền bào chữa, phân biệt với quyền được trợ giúp pháp lý, và bổ sung hình thức "chỉ định người bào chữa" vào các hình thức thực hiện quyền bào chữa. Mặc dù Việt Nam đã có nhiều chính sách nhân đạo và cam kết quốc tế, thực tiễn áp dụng còn nhiều vấn đề cần hoàn thiện liên quan đến sự độc lập, tính chuyên nghiệp và hiệu quả của người bào chữa chỉ định. Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bào chữa bắt buộc trong tương lai.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

  • 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
      • 1.1.1. Nhóm tài nghiên nghiên cứu về quyền bào chữa, quyền của người dưới 18 tuổi trong TTHS
      • 1.1.2. Nhóm đề tài nghiên cứu liên quan đến người bào chữa trong TTHS
      • 1.1.3. Nhóm công trình nghiên cứu dưới góc độ so sánh giữa Việt Nam với các nước trên thế giới về các chuẩn mực pháp lý quốc tế về quyền bào chữa
    • 1.2. Tinh hình nghiên cứu ở nước ngoài
      • 1.2.1. Nhóm đề tài nghiên cứu về luật pháp quốc tế đảm bảo quyền con người, quyền bào chữa
      • 1.2.2. Nhóm công trình nghiên cứu về hệ thống pháp luật của các quốc gia trên thế giới gắn liền với mô hình tố tụng đặc trưng, vai trò của luật sư và hoạt động bào chữa trong tố tụng hình sự
  • 2. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 2.1; 2.2; 2.3: Về lý luận; Về thực tiễn; Về giải pháp
  • 3. Câu hỏi nghiên cứu và giả thiết nghiên cứu
    • 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
    • 3.2. Giả thuyết nghiên cứu

• CHƯƠNG 2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BÀO CHỮA BẮT BUỘC TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

  • 2.1. Khái niệm, vai trò, đặc điểm và ý nghĩa của bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự Việt Nam
    • 2.1.1. Khái niệm quyền bào chữa trong Tố tụng hình sự Việt Nam
    • 2.1.2. Khái niệm bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự Việt Nam
    • 2.1.3. Đặc điểm của bào chữa bắt buộc
    • 2.1.4. Vai trò và ý nghĩa của bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự
  • 2.2. Nội dung bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự việt nam
    • 2.2.1 Chủ thể bị buộc tội trong bào chữa bắt buộc ở Việt Nam
    • 2.2.2. Chủ thể có nghĩa vụ chỉ định người bào chữa cho người bị buộc tội trong bào chữa bắt buộc ở Việt Nam
    • 2.2.3. Chủ thể thực hiện việc bào chữa trong bào chữa bắt buộc ở Việt Nam
    • 2.2.4. Chi phí bào chữa cho các vụ án bào chữa bắt buộc ở Việt Nam
  • 2.3. Bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự một số nước trên thế giới
    • 2.3.1. Bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự Cộng hòa liên bang Đức
    • 2.3.2. Bào chữa bắt buộc trong Tố tụng hình sự Hoa Kỳ
    • 2.3.3. So sánh bào chữa bắt buộc trong TTHS của Việt Nam, Đức và Hoa Kỳ

• CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN VỀ BÀO CHỮA BẮT BUỘC TẠI VIỆT NAM

  • 3.1. Thực trạng quy định của pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam về bào chữa bắt buộc
    • 3.1.1 Quy định của pháp luật về bào chữa bắt buộc trước khi có Bộ luật tố tụng hình sự.
    • 3.1.2. Quy định của pháp luật về bào chữa bắt buộc trong các Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam qua các thời kỳ
  • 3.2. Thực tiễn về bào chữa bắt buộc ở Việt Nam
    • 3.2.1. Khái quát về tình hình bào chữa bắt buộc hiện nay
    • 3.2.2. Thực tiễn công tác chỉ định người bào chữa và vai trò của các cơ quan cử người bào chữa
    • 3.2.3. Thực tiễn về chủ thể bị buộc tội và người bào chữa trong bào chữa bắt buộc ở Việt Nam hiện nay
    • 3.2.4. Những thuận lợi và thách thức khi thực hiện chức năng bào chữa
  • 3.3. Thực tiễn bào chữa bắt buộc trong từng giai đoạn TTHS ở Việt Nam
    • 3.3.1. Giai đoạn điều tra
    • 3.3.2. Giai đoạn truy tố
    • 3.3.3. Giai đoạn xét xử
    • 3.3.4. Tại các cơ sở giam giữ (nhà tạm giữ, trại tạm giam)

• CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ TĂNG CƯỜNG BẢO ĐẢM BÀO CHỮA BẮT BUỘC TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

  • 4.1. Một số định hướng giải pháp đối với bào chữa bắt buộc
  • 4.2. Một số giải pháp cụ thể hoàn thiện pháp luật về bào chữa bắt buộc
    • 4.2.1. Về trách nhiệm cung cấp người bào chữa
    • 4.2.2. Về chủ thể bị buộc tội trong bào chữa bắt buộc.
    • 4.2.3. Về chủ thể thực hiện chức năng bào chữa trong bào chữa bắt buộc.
  • 4.3. Một số giải pháp tăng cường đảm bảo về bào chữa bắt buộc
    • 4.3.1. Nâng cao năng lực và nhận thức của người tiến hành tố tụng.
    • 4.3.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức pháp luật
    • 4.3.3. Các giải pháp về cơ chế chính sách hỗ trợ bào chữa bắt buộc