NGHIÊN CỨU NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC XÂY DỰNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN VẬN DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG QUỐC TẾ
Kế Toán (Luận án Tiến sĩ Kinh tế)
Luận án "Nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng Chuẩn mực kế toán công Việt Nam trong điều kiện vận dụng Chuẩn mực kế toán công quốc tế" xuất phát từ thực tiễn kế toán khu vực công Việt Nam còn nhiều hạn chế và khác biệt so với thông lệ quốc tế, thiếu một hệ thống chuẩn mực kế toán chung. Thực trạng này gây khó khăn trong quản lý thống nhất, công khai, minh bạch tài chính Nhà nước, mặc dù Bộ Tài chính đã có kế hoạch triển khai xây dựng Chuẩn mực kế toán công Việt Nam (CMKTCVN) trên cơ sở vận dụng Chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS) từ năm 2004, nhưng tiến độ thực hiện còn chậm. Do đó, nghiên cứu này là cấp thiết nhằm xác định các nhân tố tác động và đề xuất giải pháp thúc đẩy tiến trình này.
Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng CMKTCVN trong điều kiện vận dụng CMKTCQT. Để đạt được mục tiêu này, luận án tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng hệ thống kế toán công Việt Nam để nhận diện các nhân tố ảnh hưởng, xây dựng mô hình nghiên cứu để kiểm định và đo lường mức độ tác động của từng nhân tố, từ đó đề xuất các giải pháp và điều kiện cần thiết nhằm thúc đẩy tiến trình xây dựng CMKTCVN.
Về mặt lý luận, luận án tổng hợp các lý thuyết liên quan đến những nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng chuẩn mực kế toán công quốc gia trong điều kiện vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế, đồng thời phát triển các lý luận này trong bối cảnh thực tiễn tại Việt Nam. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đã xây dựng mô hình, xác định, đo lường và phân tích nguyên nhân, mối liên hệ của các nhân tố ảnh hưởng. Đồng thời, luận án làm rõ những điều kiện tiền đề cần thiết để xây dựng CMKTCVN phù hợp với thể chế chính trị, kinh tế, văn hóa Việt Nam và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tác động vào cơ chế quản lý tài chính công và hệ thống kế toán công, cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách.
Kết quả nghiên cứu đã xác định sáu nhóm nhân tố chính ảnh hưởng đến việc xây dựng CMKTCVN trong điều kiện vận dụng IPSAS, bao gồm: Hệ thống pháp lý; Hệ thống chính trị, văn hóa và môi trường hoạt động; Kỹ thuật nghiệp vụ; Điều kiện Tổ chức; Áp lực từ hội nhập kinh tế và Tác động của IPSAS. Luận án cũng đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp lý, quản lý nợ công, tài sản Nhà nước, kỹ thuật nghiệp vụ và điều kiện tổ chức thực hiện để thúc đẩy quá trình xây dựng CMKTCVN.
PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu ...........................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu ...................................................................................................1
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ...................................................................................2
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................3
6. Đóng góp của Luận án. ................................................................................................3
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .....................................................................5
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu công bố ở nước ngoài ........................................5
1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu công bố trong nước ............................................6
1.3. Xác định khoảng trống cần nghiên cứu và hướng nghiên cứu của tác giả ............7
1.3.1 Xác định khoảng trống cần nghiên cứu ...............................................................7
1.3.2. Hướng nghiên cứu của tác giả. ............................................................................7
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG VÀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆCXÂY DỰNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG ................................................................................................................8
2.1. Tổng quan về Khu vực công, Kế toán công và Chuẩn mực kế toán công ...........8
2.1.1. Tổng quan về Khu vực công. ...............................................................................8
2.1.2. Tổng quan về Kế toán công .................................................................................8
2.1.3. Tổng quan về Chuẩn mực kế toán công. .............................................................8
2.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng Chuẩn mực kế toán công quốc gia trong điều kiện vận dụng IPSAS. ........................................................................9
2.3. Nghiên cứu tổng quan về IPSAS và những ảnh hưởng đối với việc xây dựng CMKTC quốc gia ......................................................................................................10
2.4. Những điều kiện cần thiết để vận dụng IPSAS. ...................................................10
2.5. Kinh nghiệm xây dựng chuẩn mực kế toán công ở một số quốc gia và bài học cho Việt Nam ............................................................................................................10
CHƯƠNG 3. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .......................................................................11
3.1. Khung lý thuyết nghiên cứu. ................................................................................11
3.2. Các phương pháp nghiên cứu ...............................................................................11
3.2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính ...................................................................11
3.2.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng ................................................................12
3.2.3. Phương pháp thu thập dữ liệu nghiên cứu ........................................................12
3.3. Xác định nhân tố ảnh hưởng và mô hình nghiên cứu. .........................................13
CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN. ...........................................15
4.1. Kết quả nghiên cứu ...............................................................................................15
4.1.1. Kết quả nghiên cứu định tính.. ..........................................................................15
4.1.2. Kết quả nghiên cứu định lượng. ........................................................................15
4.2. Phân tích và bàn luận về những nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng CMKTCVN trong điều kiện vận dụng IPSAS. .....................................................17
4.2.1. Phân tích và bàn luận về nhóm nhân tố Hệ thống pháp lý.......... ....................17
4.2.2. Phân tích và bàn luận về nhân tố Hệ thống chính trị, văn hóa và môi trường hoạt động... .................................................................................................17
4.2.3. Phân tích và bàn luận về nhân tố Kỹ thuật nghiệp vụ.. ....................................18
4.2.4. Phân tích và bàn luận về nhân tố Điều kiện tổ chức .........................................18
4.2.5. Phân tích và bàn luận về nhân tố Tác động của IPSAS ....................................19
4.2.6. Phân tích và bàn luận về nhân tố Áp lực hội nhập kinh tế. ..............................20
4.3. Phân tích và bàn luận về điều kiện cần thiết để xây dựng CMKTCVN theo hướng vận dụng IPSAS ...........................................................................................20
4.3.1. Cơ sở để xây dựng CMKTCVN ........................................................................20
4.3.2. Những điều kiện cần thiết cho việc xây dựng CMKTCVN theo hướng vận dụng IPSAS .................................................................................................21
CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................22
5.1 Kết luận. ................................................................................................................22
5.2. Kiến nghị ..............................................................................................................22
5.3. Hạn chế của Luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo ..........................................24
5.3.1. Những hạn chế của Luận án. ............................................................................24
5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo.. ............................................................................24