Luận án Nghiên cứu tác dụng vô cảm trong mổ và giảm đau sau mổ của gây tê cạnh cột sống ngực kết hợp gây mê cho mổ ngực một bên ở trẻ em

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG VÔ CẢM TRONG MỖ VÀ GIẢM ĐAU SAU MỖ CỦA GÂY TÊ CẠNH CỘT SỐNG NGỰC KẾT HỢP GÂY MÊ CHO MỖ NGỰC MỘT BÊN Ở TRẺ EM

Ngành:

Gây mê hồi sức

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Phẫu thuật lồng ngực là phẫu thuật lớn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ, biến chứng nặng, và đau sau phẫu thuật luôn là mối quan tâm hàng đầu của thầy thuốc Gây mê hồi sức. Gây tê ngoài màng cứng (NMC) được coi là tiêu chuẩn vàng để quản lý đau, nhưng phương pháp này không thích hợp cho tất cả bệnh nhân và có thể gây tụt huyết áp, tổn thương thần kinh, bí tiểu. Trong những năm gần đây, gây tê cạnh cột sống ngực (CCSN) dưới hướng dẫn siêu âm (HDSA) đang được chấp nhận như một phương pháp thay thế, thu hút được nhiều sự quan tâm của các bác sĩ gây mê hồi sức.

Gây mê hồi sức cho các phẫu thuật lồng ngực ở trẻ em luôn là một thách thức, và giảm đau sau mổ là yêu cầu bắt buộc, đặc biệt đối với trẻ em. Cùng với sự phát triển của siêu âm, các kỹ thuật gây tê vùng, đặc biệt là gây tê CCSN, ngày càng được quan tâm áp dụng ở trẻ em để hạn chế một số tác dụng không mong muốn của phương pháp kinh điển gây tê NMC. Trên thế giới, các nghiên cứu về gây tê CCSN ngày một nhiều, tuy nhiên ở Việt Nam, nghiên cứu về vấn đề này ở trẻ em còn hạn chế. Xuất phát từ thực tế đó, luận án này được tiến hành với hai mục tiêu chính:

1. So sánh hiệu quả giảm đau trong và sau mổ của gây tê cạnh cột sống ngực dưới hướng dẫn của siêu âm với gây tê ngoài màng cứng bằng levobupivacain 0,125% kết hợp fentanyl 2µg/ml cho phẫu thuật lồng ngực một bên ở trẻ em.
2. So sánh ảnh hưởng trên hô hấp, tuần hoàn và một số tác dụng không mong muốn của hai phương pháp gây tê trên.

Kết quả của luận án cho thấy gây tê CCSN dưới HDSA trong các phẫu thuật lồng ngực một bên ở trẻ em có tác dụng giảm đau, hiệp đồng tốt với gây mê toàn thân và giảm đau sau mổ khá tốt, tương đương với gây tê NMC lúc nghỉ ngơi và khi vận động. Đa số bệnh nhân được kiểm soát đau với điểm đau FPS-R < 4, một số phải dùng thêm thuốc giảm đau opioid trong giai đoạn sau mổ. Tác dụng không mong muốn (TDKMM) của gây tê CCSN ít hơn đáng kể so với gây tê NMC. Siêu âm có vai trò hướng dẫn để kỹ thuật đạt 100% thành công. Nghiên cứu này khẳng định gây tê CCSN dưới hướng dẫn siêu âm có thể là một lựa chọn giảm đau hiệu quả cho các phẫu thuật lồng ngực một bên ở trẻ em, đồng thời mang lại ít tác dụng không mong muốn.

Mục lục chi tiết:

• Đặt vấn đề

• Chương 1. Tổng quan

  • 1.1. Giải phẫu, sinh lý hô hấp trẻ em liên quan đến gây mê hồi sức
    • 1.1.1. Xương cột sống và xương lồng ngực ở trẻ em
    • 1.1.2. Hệ thống phổi và cơ hoành
  • 1.2. Gây mê hồi sức trong phẫu thuật lồng ngực ở trẻ em
    • 1.2.1. Sự chi phối cảm giác của các khoanh tủy
    • 1.2.2. Thông khí một phổi ở trẻ em
    • 1.2.3. Một số phẫu thuật lồng ngực ở trẻ em thường gặp
    • 1.2.4. Gây tê vùng ở trẻ em
  • 1.3. Đau và đánh giá đau trong, sau phẫu thuật ở trẻ em
    • 1.3.1. Đánh giá đau và độ mê trong mổ
    • 1.3.2. Thang điểm tự lượng giá đau sau mổ
  • 1.4. Các phương pháp giảm đau trong và sau phẫu thuật lồng ngực ở trẻ em
    • 1.4.1. Giảm đau toàn thân
    • 1.4.2. Gây tê ngoài màng cứng
    • 1.4.3. Gây tê cạnh cột sống ngực
    • 1.4.4. Gây tê mặt phẳng cơ dụng sống (ESP: erector spinae plane block)
  • 1.5. Gây tê cạnh cột sống ngực
    • 1.5.1. Sơ lược về lịch sử của gây tê cạnh cột sống ngực
    • 1.5.2. Giải phẫu khoang cạnh cột sống ngực
    • 1.5.3. Một số kỹ thuật xác định khoang cạnh cột sống ngực
    • 1.5.4. Tác dụng không mong muốn của gây tê cạnh cột sống ngực
    • 1.5.5. Một số nghiên cứu gây tê cạnh cột sống ngực
  • 1.6. Thuốc tê levobupivacain và các ứng dụng lâm sàng, ngộ độc thuốc tê
    • 1.6.1. Thuốc tê levobupivacain và các ứng dụng lâm sàng
    • 1.6.2. Ngộ độc thuốc tê ở trẻ em và xử trí

• Chương 2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

  • 2.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
    • 2.2.2. Cỡ mẫu nghiên cứu
    • 2.2.3. Thời gian - địa điểm nghiên cứu
    • 2.2.4. Phương tiện nghiên cứu
    • 2.2.5. Các tiêu chí đánh giá trong nghiên cứu
    • 2.2.6. Phương thức tiến hành
    • 2.2.7. Phân tích và xử lý số liệu
    • 2.2.8. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
    • 2.2.9. Sơ đồ nghiên cứu

• Chương 3. Kết quả nghiên cứu

  • 3.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu
    • 3.1.1. Đặc điểm về đối tượng nghiên cứu
    • 3.1.2. Các đặc điểm về phẫu thuật
    • 3.1.3. Đặc điểm liên quan đến kỹ thuật gây tê
  • 3.2. Hiệu quả giảm đau trong mổ của gây tê CCSN so với NMC
    • 3.2.1. Hỗn hợp thuốc gây tê để giảm đau trong mổ
    • 3.2.2. Thuốc sử dụng trong phẫu thuật
    • 3.2.3. Đánh giá về sự thay đổi nhịp tim và huyết áp trong mổ
    • 3.2.4. Đặc điểm về độ an thần, hô hấp, khí máu trong mổ
  • 3.3. Tác dụng giảm đau sau mổ của giảm đau CCSN
    • 3.3.1. Thời gian chờ tác dụng giảm đau và phạm vi lan tỏa của thuốc tê
    • 3.3.2. Thuốc sử dụng giảm đau sau mổ
    • 3.3.3. Tỷ lệ bệnh nhân và lượng morphin sử dụng thêm sau mổ
    • 3.3.4. Đánh giá mức độ đau của 2 nhóm sau mổ
    • 3.3.5. Thời gian phục hồi sau mổ của bệnh nhân
  • 3.4. Thay đổi về tuần hoàn, hô hấp và một số TDKMM
    • 3.4.1. Thay đổi về tuần hoàn tại các thời điểm sau mổ
    • 3.4.2. Đánh giá ảnh hưởng trên hô hấp
    • 3.4.3. Thay đổi về khí máu động mạch
    • 3.4.4. Một số tác dụng không mong muốn

• Chương 4. Bàn luận

  • 4.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu
    • 4.1.1. Đặc điểm về bệnh nhân nghiên cứu
    • 4.1.2. Đặc điểm về phẫu thuật được thực hiện
    • 4.1.3. Đặc điểm của kỹ thuật gây tê cạnh cột sống ngực, ngoài màng cứng
  • 4.2. Tác dụng giảm đau trong mổ của gây tê CCSN
    • 4.2.1. Liều hỗn hợp thuốc tê để giảm đau trong mổ
    • 4.2.2. Mức độ tiêu thụ thuốc sử dụng trong gây mê
    • 4.2.3. Sự thay đổi nhịp tim, huyết áp trong mổ
    • 4.2.4. Thời gian rút NKQ và thời gian yêu cầu liều giảm đau đầu tiên sau mổ
  • 4.3. Bàn luận hiệu quả giảm đau sau mổ của giảm đau CCSN so với NMC
    • 4.3.1. Thời gian khởi phát tác dụng giảm đau
    • 4.3.2. Thuốc sử dụng giảm đau sau mổ
    • 4.3.3. Thuốc tê levobupivacain chúng tôi sử dụng trong nghiên cứu
    • 4.3.4. So sánh hiệu quả giảm đau của 2 nhóm sau mỗ
    • 4.3.5. Sự phục hồi sau phẫu thuật
  • 4.4. Ảnh hưởng lên tuần hoàn, hô hấp và 1 số TDKMM
    • 4.4.1. Thay đổi về tuần hoàn, hô hấp tại các thời điểm sau mổ
    • 4.4.2. Một số tác dụng không mong muốn

• Kết luận

  • 1. Hiệu quả giảm đau trong và sau mổ của gây tê cạnh cột sống ngực so với gây tê ngoài màng cứng
  • 2. Thay đổi về tuần hoàn, hô hấp và một số TDKMM

• Kiến nghị

  • 1. Có thể áp dụng phương pháp gây tê cạnh cột sống ngực dưới hướng dẫn siêu âm bằng hỗn hợp levobupivacain 0,125% kết hợp fentanyl 2µg/ml cho phẫu thuật lồng ngực một bên ở trẻ em.
  • 2. Tiếp tục có những nghiên cứu thêm với cỡ mẫu lớn hơn và trên trẻ em dưới 3 tuổi về hiệu quả và tính an toàn của gây tê cạnh cột sống ngực dưới hướng dẫn siêu âm cho các phẫu thuật khác nhau.