GIẢI PHÁP NÂNG CAO GIÁ TRỊ GIA TĂNG SẢN PHẨM LÚA GẠO GÓP PHẦN NÂNG CAO THU NHẬP CHO NÔNG HỘ NGHÈO TRỒNG LÚA Ở TỈNH AN GIANG
Kinh tế nông nghiệp (Mã ngành: 62 62 01 15)
Luận án "Giải pháp nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm lúa gạo góp phần nâng cao thu nhập cho nông hộ nghèo trồng lúa ở tỉnh An Giang" tập trung vào một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh An Giang là tỉnh trọng điểm sản xuất lúa nhưng chuỗi giá trị lúa gạo còn nhiều hạn chế, dẫn đến giá trị gia tăng thấp và lợi nhuận của nông hộ, đặc biệt là nông hộ nghèo, bị giảm sút do giá bán không ổn định và chi phí sản xuất cao.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là phân tích giá trị gia tăng trong chuỗi giá trị gạo, đánh giá sự ảnh hưởng của nó đến thu nhập của nông hộ nghèo tại An Giang, từ đó xác định các điểm nghẽn và đề xuất giải pháp cải thiện. Các mục tiêu cụ thể bao gồm phân tích thực trạng sản xuất, chế biến, tiêu thụ; phân tích giá trị gia tăng và phân phối giữa các tác nhân; đánh giá đóng góp của giá trị gia tăng vào thu nhập nông hộ nghèo; và đề xuất các giải pháp thiết thực.
Luận án áp dụng phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị theo Kaplinsky & Morris (2001), GTZ (2007) và ADB (2007). Phương pháp phân tích số liệu bao gồm phân tích màng bao dữ liệu (DEA) để đánh giá hiệu quả sản xuất của nông hộ, mô hình hồi quy tuyến tính để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập, cùng với các công cụ phân tích chuỗi giá trị để tính toán giá trị gia tăng.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nông hộ nghèo tại An Giang thường có diện tích đất nhỏ, manh mún, gặp khó khăn khi tham gia các mô hình sản xuất liên kết. Chuỗi giá trị gạo tại An Giang bao gồm nông dân, thương lái, nhà máy xay xát, công ty lương thực và đại lý, với nông hộ nghèo tham gia ít kênh thị trường hơn so với nông hộ không nghèo. Đặc biệt, giá trị gia tăng và giá trị gia tăng thuần mà nông hộ nghèo đạt được luôn thấp hơn. Tuy nhiên, giá trị gia tăng của sản phẩm gạo có ảnh hưởng thuận chiều đến thu nhập của nông hộ nghèo.
Từ những phát hiện này, luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao thu nhập cho nông hộ nghèo, bao gồm khuyến nghị về canh tác (duy trì 2 vụ/năm, chọn giống phù hợp, nâng cao chất lượng giống), chủ động tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, tăng cường khả năng tiếp cận nguồn vốn và thị trường, đẩy mạnh hợp tác, liên kết trong sản xuất, và giảm chi phí sản xuất hiệu quả. Đối với mô hình liên kết, nông hộ nghèo cần tuân thủ yêu cầu của doanh nghiệp liên kết và ghi chép sản xuất. Nghiên cứu cũng gợi mở các định hướng cho nghiên cứu tiếp theo.