THỰC TRẠNG VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ THÍCH ỨNG CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI
Xã hội học
Luận án "Thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến sự thích ứng của sinh viên trường Đại học Kiểm sát Hà Nội" của Phùng Thanh Thảo, hoàn thành tại Học viện Khoa học xã hội vào năm 2022, chuyên ngành Xã hội học, tập trung vào vấn đề cấp thiết về sự thích ứng của sinh viên đại học. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng giáo dục đại học là nền tảng đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhưng việc chuyển đổi môi trường học tập từ phổ thông lên đại học đặt sinh viên vào hoàn cảnh phải thích ứng. Đặc biệt, sinh viên Đại học Kiểm sát Hà Nội, đến từ nhiều vùng miền và thuộc một trường trực thuộc Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, phải đối mặt với nhiều khác biệt về lối sống, phương pháp học tập và chuẩn mực ngành nghề, đòi hỏi nỗ lực thích ứng cao. Luận án nhấn mạnh rằng đây là lĩnh vực ít được nghiên cứu chuyên sâu dưới góc độ xã hội học tại Việt Nam, chủ yếu tập trung vào khía cạnh tâm lý trước đây.
Mục đích chính của nghiên cứu là phân tích thực trạng và mức độ thích ứng của sinh viên Đại học Kiểm sát Hà Nội với các hoạt động học tập và đời sống, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này. Từ đó, đề xuất các kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao khả năng thích ứng của sinh viên, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nghiên cứu được thực hiện tại trường Đại học Kiểm sát Hà Nội từ năm 2017 đến 2020, sử dụng phương pháp luận xã hội học bao gồm lý thuyết xã hội hóa và lý thuyết mạng lưới xã hội. Các phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm điều tra bằng bảng hỏi (500 sinh viên), phỏng vấn sâu (05 cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm; 09 phòng Đào tạo và quản lý sinh viên; 07 phụ huynh sinh viên) và quan sát.
Kết quả nghiên cứu xác nhận rằng sinh viên gặp nhiều khó khăn khi chuyển từ môi trường trung học phổ thông lên đại học, cả trong học tập (thời gian, phương pháp giảng dạy, tài liệu, học nhóm) và đời sống hàng ngày (ngôn ngữ, chi tiêu, nhà ở, sức khỏe, an ninh, môi trường). Tuy nhiên, phần lớn sinh viên thể hiện tâm lý sẵn sàng thích ứng và chủ động tìm kiếm các biện pháp ứng phó cá nhân. Sự thích ứng này chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố chủ quan như giới tính, sức khỏe, động cơ học tập, kinh nghiệm di cư, kỹ năng mềm, văn hóa vùng miền và điều kiện kinh tế, cũng như các yếu tố khách quan từ phía nhà trường (văn hóa, tính chất ngành học, phương pháp giảng dạy, cơ sở vật chất), gia đình và mạng lưới xã hội. Nghiên cứu chỉ ra rằng nam sinh viên thường thích nghi nhanh hơn nữ, và kinh nghiệm di cư đóng vai trò quan trọng trong khả năng ứng phó.
Dựa trên những phát hiện này, luận án đề xuất các khuyến nghị cụ thể. Đối với nhà trường, cần tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên làm quen với môi trường mới, nâng cấp cơ sở vật chất và đảm bảo chất lượng cuộc sống. Sinh viên cần chủ động tìm hiểu và nâng cao kiến thức, kỹ năng. Nhà nước được khuyến nghị có chính sách hỗ trợ tài chính cho sinh viên khó khăn và khuyến khích sinh viên giỏi. Cuối cùng, cần phát triển các dịch vụ văn hóa và tăng cường vai trò của các tổ chức đoàn thể trong việc hỗ trợ sinh viên, đặc biệt là tân sinh viên, để nâng cao chất lượng cuộc sống và học tập.