NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÀI CHÍNH TOÀN DIỆN TẠI VIỆT NAM
Tài chính – Ngân hàng
Luận án "Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tài chính toàn diện tại Việt Nam" được thực hiện nhằm đánh giá các yếu tố tác động đến tài chính toàn diện và đề xuất các kiến nghị nhằm thúc đẩy lĩnh vực này tại Việt Nam. Nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận về tài chính toàn diện, bao gồm khái niệm, các cấu phần, vai trò, và các chỉ số đo lường, đồng thời phân tích các nhân tố ảnh hưởng theo ba nhóm chính: phía cung, phía cầu và môi trường kinh tế – xã hội.
Về phương pháp nghiên cứu, luận án sử dụng quy trình 8 bước và hai mô hình chính: mô hình đánh giá các nhân tố phía cung và môi trường kinh tế – xã hội ảnh hưởng đến tài chính toàn diện tại các quốc gia Châu Á (giai đoạn 2005-2017), và mô hình đánh giá các nhân tố phía cầu ảnh hưởng đến tài chính toàn diện tại Việt Nam (dựa trên bộ số liệu VHLSS 2018 với 9396 quan sát).
Kết quả nghiên cứu cho thấy, thực trạng tài chính toàn diện tại Việt Nam giai đoạn 2005-2020 đã đạt được những tiến bộ đáng kể về số lượng giao dịch, tài khoản, tiền gửi, và sự đa dạng của sản phẩm dịch vụ. Các chương trình giáo dục tài chính và quy định bảo vệ người tiêu dùng cũng được triển khai và hoàn thiện. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như mạng lưới cung ứng dịch vụ chưa đồng đều, thiếu sản phẩm đặc thù cho khu vực nông thôn và người thu nhập thấp, trình độ dân trí tài chính còn hạn chế, thói quen sử dụng tiền mặt, cơ sở hạ tầng thanh toán chưa đồng đều, và khuôn khổ pháp lý chưa đầy đủ.
Phân tích định lượng chỉ ra rằng, các nhân tố phía cung như tín dụng và lãi suất có tác động dương và đáng kể. Các nhân tố môi trường kinh tế – xã hội như thu nhập bình quân đầu người, hiểu biết tài chính, cơ sở hạ tầng thông tin và thể chế cũng ảnh hưởng tích cực đến tài chính toàn diện. Đối với Việt Nam, giới tính có tác động ngược chiều đến việc sở hữu tài khoản và sử dụng dịch vụ tài chính, độ tuổi có mối quan hệ phi tuyến, trong khi tình trạng hôn nhân, học vấn, thu nhập và mức độ truy cập internet có tác động dương.
Từ những phát hiện này, luận án đề xuất các chính sách và khuyến nghị nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện, tập trung vào việc mở rộng mạng lưới phân phối, ứng dụng công nghệ số, phát triển sản phẩm đa dạng cho đối tượng thu nhập thấp, nâng cao giáo dục tài chính, bảo vệ người tiêu dùng, ổn định kinh tế vĩ mô và tăng cường chất lượng thể chế.