Luận án Nghiên cứu so sánh cơ quan Thanh tra Quốc hội các nước trên thế giới và khả năng áp dụng ở Việt Nam

Tên luận án:

“Nghiên cứu so sánh cơ quan Thanh tra Quốc hội các nước trên thế giới và khả năng áp dụng ở Việt Nam”

Ngành:

Luật Hiến pháp – Hành chính

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Nghiên cứu so sánh cơ quan Thanh tra Quốc hội các nước trên thế giới và khả năng áp dụng ở Việt Nam” là một công trình nghiên cứu quy mô đầu tiên tiếp cận Thanh tra Quốc hội dưới góc độ so sánh, tạo sự khác biệt so với các nghiên cứu trước đây trong nước. Luận án đã bao quát và toàn diện hóa việc nghiên cứu về thiết chế này thông qua việc so sánh mô hình Thanh tra Quốc hội các nước theo tiêu chí thời gian, từ cổ điển đến hiện đại, nhằm làm rõ nguồn gốc và quá trình phát triển. Đồng thời, nghiên cứu cũng so sánh các mô hình theo tiêu chí không gian, góp phần làm sáng tỏ mối tương quan giữa đặc trưng của mô hình Thanh tra Quốc hội với từng khu vực quốc gia, từ đó có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá sự phù hợp khi vận dụng thiết chế này ở Việt Nam. Luận án cũng tập trung vào việc tìm ra những điểm giống nhau giữa các mô hình Thanh tra Quốc hội trên thế giới để làm rõ bản chất và yếu tố cốt lõi cấu thành cơ quan này, giúp nhận dạng và phân biệt với các thiết chế khác. Ngoài ra, việc nghiên cứu những điểm khác nhau đã chứng minh sự đa dạng, linh hoạt trong tổ chức và hoạt động của Thanh tra Quốc hội, phản ánh khả năng thích nghi với nhiều nền chính trị pháp lý, cung cấp căn cứ cho các nhà lập pháp đánh giá tính khả thi khi thành lập cơ quan này tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, luận án là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách quy mô khả năng áp dụng Thanh tra Quốc hội ở Việt Nam, được xem là đóng góp khoa học nổi bật. Nghiên cứu phân tích và chứng minh nhu cầu vận dụng Thanh tra Quốc hội ở Việt Nam bằng cách chỉ ra những ưu điểm trong việc nâng cao chất lượng kiểm soát quyền lực đối với cơ quan hành chính nhà nước và đáp ứng mục tiêu xây dựng cơ quan nhân quyền quốc gia, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Luận án cũng chỉ ra đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý làm tiền đề cho việc tiếp nhận Thanh tra Quốc hội và đề xuất một mô hình Thanh tra Quốc hội cụ thể, phù hợp với đặc điểm chính trị pháp lý của Việt Nam, dựa trên kết quả nghiên cứu so sánh quốc tế. Đặc biệt, luận án không chỉ đề xuất mô hình mà còn đánh giá những khó khăn, thách thức, tác động khi cơ quan này được thành lập, đồng thời đề ra các giải pháp cụ thể để giải quyết, một khía cạnh mà các công trình trước đây ít hoặc chưa đề cập.

Ngoài ra, công trình còn bổ sung phân tích, đánh giá lý luận về cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước, mối quan hệ giữa kiểm soát quyền lực với bảo vệ quyền con người trong nhà nước pháp quyền hiện đại. Luận án cũng chỉ ra những điểm đặc trưng trong tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam, từ đó xác định yêu cầu đặc thù trong cơ chế kiểm soát quyền lực đối với loại cơ quan này. Cuối cùng, việc phân tích những hạn chế của pháp luật hiện hành trong kiểm soát quyền lực đối với cơ quan hành chính nhà nước cung cấp thêm căn cứ cho các nhà lập pháp hoàn thiện quy định pháp luật.