TRÁCH NHIỆM CỦA CHÍNH PHỦ TRƯỚC QUỐC HỘI THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
Luật hiến pháp và hành chính
Luận án tập trung nghiên cứu trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội, một vấn đề thiết yếu trong mô hình nhà nước dân chủ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, các quan điểm về pháp luật và nghiên cứu liên quan còn chưa thống nhất và chưa được chú trọng đầy đủ. Nhiều vấn đề cơ bản như khái niệm, phạm vi, phương thức thực hiện, cũng như cơ chế và quy trình áp dụng trách nhiệm cá nhân, tập thể của Chính phủ trước Quốc hội vẫn còn nhiều cách hiểu và diễn giải khác nhau, đòi hỏi nghiên cứu sâu sắc từ nguyên lý tổ chức quản lý nhà nước (QLNN) và bối cảnh quốc gia. Luận án góp phần hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm này nhằm phát huy chức năng của hai cơ quan, phục vụ Nhân dân.
Mục đích chính của Luận án là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội, đồng thời đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của hai cơ quan, đảm bảo các quy định về trách nhiệm được thực thi. Nhiệm vụ cụ thể bao gồm phân tích cơ sở lý luận, khái quát quá trình hình thành và thực trạng áp dụng pháp luật, cùng với việc đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm.
Luận án đưa ra những đóng góp mới như chỉ rõ các nguyên lý cơ bản, xây dựng khái niệm, yếu tố cấu thành và nội dung trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội trong Nhà nước của Nhân dân. Luận án cũng khái quát quá trình hình thành và thực tiễn áp dụng các quy định về trách nhiệm, đặc biệt trong giai đoạn Hiến pháp 2013, và đề xuất các giải pháp pháp lý cụ thể dựa trên thực tế Việt Nam. Về mặt lý luận, nghiên cứu bổ sung cơ sở lý thuyết và đánh giá thực trạng pháp luật; về mặt thực tiễn, nó là tài liệu tham khảo giá trị cho nghiên cứu, giảng dạy và cán bộ thực tiễn.
Kết quả nghiên cứu cho thấy trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội là biểu hiện quyền làm chủ QLNN của Nhân dân. Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật về trách nhiệm trên thực tế chưa có chuyển biến tích cực do nhận thức chưa đầy đủ và sự chưa rành mạch về trách nhiệm giữa các cơ quan. Luận án đề xuất các nhóm giải pháp toàn diện để xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật về trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội, nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao trách nhiệm từ cả phía Chính phủ, Quốc hội và đại biểu Quốc hội để củng cố tín nhiệm của Nhân dân và ổn định bộ máy nhà nước.