NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO Ở KHU VỰC MIỀN NÚI TÂY BẮC TỈNH NGHỆ AN
Địa lí học (Mã số: 9.31.05.01)
Luận án "Nghèo và Giảm nghèo ở Khu vực miền núi Tây Bắc tỉnh Nghệ An" của tác giả Trương Thị Như Nguyệt, chuyên ngành Địa lí học, tập trung nghiên cứu thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến vấn đề nghèo và giảm nghèo tại Khu vực miền núi Tây Bắc tỉnh Nghệ An (KVMNTBNA) trong giai đoạn 2016-2021, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm nghèo bền vững đến năm 2030.
KVMNTBNA, một khu vực quan trọng của tỉnh Nghệ An, chiếm 32,54% diện tích và 18,63% dân số toàn tỉnh, vẫn là vùng chậm phát triển về kinh tế với tổng giá trị sản xuất nhỏ bé và tốc độ tăng trưởng chậm, dẫn đến tỉ lệ hộ nghèo cao. Các nguyên nhân chính được xác định là thiếu vốn, thiếu đất và tư liệu sản xuất. Luận án đặt ra các câu hỏi nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng, hiện trạng nghèo đa chiều, và các giải pháp cần thiết nhằm giảm nghèo cho khu vực này.
Mục tiêu nghiên cứu bao gồm phân tích các nhân tố ảnh hưởng, thực trạng nghèo và giảm nghèo, từ đó đề xuất giải pháp. Luận án đã tổng quan cơ sở lí luận, phân tích các nhân tố (vị trí địa lí, tự nhiên, kinh tế - xã hội), đánh giá thực trạng và những hạn chế, sau đó đề xuất các giải pháp phù hợp. Nghiên cứu được thực hiện dưới góc độ Địa lí học, tập trung vào hộ nghèo tại 6 đơn vị hành chính cấp huyện của KVMNTBNA (Nghĩa Đàn, Tân Kỳ, Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Quế Phong và thị xã Thái Hòa), sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng, phân tích số liệu thứ cấp và khảo sát 160 hộ gia đình.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nghèo và giảm nghèo ở KVMNTBNA chịu ảnh hưởng của các nhóm nhân tố: vị trí địa lí và tự nhiên là tiền đề, trong khi các nhân tố kinh tế - xã hội đóng vai trò quyết định. Mặc dù KVMNTBNA có tiềm năng phát triển đa dạng, khu vực này vẫn đối mặt với sự phân hóa rõ rệt về nghèo giữa các địa phương, đặc biệt là tỉ lệ hộ nghèo và tỉ trọng hộ nghèo dân tộc thiểu số còn cao. Các hộ nghèo còn thiếu hụt nhiều dịch vụ xã hội cơ bản. Nguyên nhân chính của nghèo tập trung vào thiếu vốn, đất sản xuất và kỹ năng làm việc. Giai đoạn 2016-2021, mặc dù công tác giảm nghèo đạt được thành công với gần 27.000 hộ thoát nghèo, tình trạng tái nghèo của gần 2.000 hộ cho thấy thách thức về tính bền vững.
Trên cơ sở phân tích, luận án đề xuất năm nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chính sách và giảm nghèo đa chiều bền vững, bao gồm: phát triển kinh tế - xã hội, phát triển sinh kế, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, tăng cường khả năng chống chịu tổn thương cho hộ nghèo và cận nghèo, và tập trung giảm nghèo trong cộng đồng các dân tộc thiểu số. Luận án cũng đưa ra các khuyến nghị về thay đổi cách tiếp cận, huy động nguồn lực và kiến nghị cụ thể cho các chủ thể liên quan.